Heilbrig­isvottor­ Samfylkingar

johanna5

SamfylkingarfÚlagi­ Ý ReykjavÝk hefur, ß ■eim tŠplega tÝu ßrum sem fÚlagi­ hefur starfa­, sta­i­ fyrir fj÷lm÷rgum fundum um ■jˇ­fÚlagsmßl. Fundirnir eru haldnir ß mi­vikudagskv÷ldum Ý h˙sakynnum Samfylkingarinnar vi­ HallveigarstÝg Ý ReykjavÝk. Fundirnir eru jafnanável sˇttir og skapast lÝflegar umrŠ­ur um mßlefni lÝ­andi stundar og ■au m÷rgu hug­arefni sem brenna ß fÚlagsm÷nnum.

Stundum eru umfj÷llunarefni fundanna lÚttvŠg og vekja litla eftirtekt annarra en fÚlagsmanna. Yfirleitt hafa fundirnir ■ˇ fjalla­ um brřn og oft flˇkin verkefni stjˇrnmßlanna, hvort sem um rŠ­ir borgarmßl, mßlefni ß landsvÝsu e­a heimsvi­bur­i. Frß haustinu 2008 hefur ßhugi og fundasˇkn aukist til muna, en ■ess mß geta a­ fundirnir eru yfirleitt opnir og allir velkomnir.

UmrŠ­uefni fÚlagsfunda vekja ■annig mismikla athygli og fanga sjaldan ßhuga fj÷lmi­la innanlands, hva­ ■ß heimspressunnar. ┴ ■essu eru ■ˇ undantekningar lÝkt og s˙ grÝ­armikla umfj÷llum sem fundur haldinn mi­vikudagskv÷ldi­ 21. jan˙ar Ý Ůjˇ­leikh˙sskjallaranum hlaut.

I. KAFLIáá

Tilgangur SamfylkingarfÚlagsins Ý ReykjavÝk

SamfylkingarfÚlagi­ Ý ReykjavÝk er eitt af fimmtÝu a­ildarfÚl÷gum Samfylkingarinnar ß landsvÝsu. Um tilgang fÚlagsins segir Ý l÷gum ■ess:á"Tilgangur fÚlagsins er a­ vera vettvangur einstaklinga sem standa a­ Samfylkingunni Ý ReykjavÝk, til umrŠ­na og ßlyktana um fÚlagshyggju, jafna­arstefnu og kvenfrelsi. Jafnframt skal fÚlagi­ vera bakhjarl og samrß­sa­ili kj÷rinna fulltr˙a og frambjˇ­enda til Al■ingis og sveitastjˇrna ß vegum Samfylkingarinnar Ý ReykjavÝk. Verkefni fÚlagsins er m.a. a­ stu­la a­ sameiningu samfylkingarfˇlks Ý ReykjavÝk Ý eitt vel skipulagt fÚlag."

Stjˇrn fÚlagsins annast undirb˙ning fÚlagsfunda en nřtur li­sinnis fj÷lda frummŠlenda me­ sÚr■ekkingu sem endurspegla vi­fangsefni dagsins. Fundir hafa auk ■ess reglulega veri­ skipulag­ir Ý samstarfi vi­ Unga jafna­armenn, borgarmßlarß­ og ■ingflokk Samfylkingarinnar. Borgarfulltr˙ar og ■ingmenn eiga a­ sŠkja alla fÚlagsfundi en helsta markmi­ ■eirra er a­ tengja saman almenna flokksmenn og kj÷rna fulltr˙a svo millili­alaus sko­anaskipti geti ßtt sÚr sta­. Fundirnir eru auk ■ess hugsa­ir sem vettvangur til ■ess a­ uppfrŠ­a kj÷rna fulltr˙a og fÚlagsmenn um tiltekin mßlefni en ekki sÝ­ur frŠ­a fulltr˙ana um vi­horf e­a ßhyggjur fÚlagsmanna.

Samfylkingarfˇlk hefur teki­ bo­inu vel um opi­ samtal vi­ fulltr˙a sÝna ß ■jˇ­■ingi og Ý borgarstjˇrn og fj÷lmennt ß fundina, lřst hugsunum e­a draumum, gremju e­a ßnŠgju og stundum hrˇsa­ e­a skamma­. Tilgangurinn er ■ˇ fyrst og fremst a­ rŠ­a, ■roska og mˇta stefnuna Ý vi­komandi mßlum og jafnvel ßlykta um breytingar og umbŠtur. Fundirnir skapa gagnvirkan vettvang innan flokksins fyrir mikilvŠga ■jˇ­fÚlagsumrŠ­u og eru andleg nŠring fyrir ■ß sem lifa og hrŠrast Ý pˇlitÝk. Gagnvirknin er ekki sÝ­ur fˇlgin Ý ■vÝ a­ veita kj÷rnum fulltr˙um a­hald vi­ st÷rf sÝn.

Lř­rŠ­isvakning eftir bankahruni­

Eftir bankahruni­ Ý lok september var­ mikil vakning Ý samfÚlaginu. Enginn hefur fari­ varhluta af umrŠ­unni og lÝklega hafa flestir landsmenn teki­ ■ßtt me­ einum e­a ÷­rum hŠtti. Krafan um rÚttlŠti, reikningsskil og greiningu ß vandanum er sanngj÷rn og opin umrŠ­a um stjˇrnskipan og stjˇrnarskrßna er mikilvŠg.

Margir hafa mynda­ sÚr sterka sko­un ß stjˇrnmßlum og mßlefnum samfÚlagsins. MˇtmŠlin hafa veri­ einst÷k, s÷guleg og ßhrifamikil. Ůeir sem hafa sta­i­ ß Austurvelli laugardag eftir laugardag og lßti­ sko­un sÝna Ý ljˇs me­ fri­s÷mum hŠtti eiga hrˇs skili­. Vel heppna­ir og kr÷ftugir borgarafundir hafa sřnt og sanna­ a­ ßhugi fj÷lmargra landsmanna ß verulegum umbˇtum er raunverulegur. Hßpunktinum var svo nß­ Ý fjˇr­u viku ßrsins, byltingarvikunni miklu. Krafan um kosningar var ■ß or­in svo ÷flug og hßvŠr a­ enginn gat skellt vi­ skollaeyrum.

SamfylkingarfÚlagi­ Ý ReykjavÝk hefur reynt a­ koma til mˇts vi­ ■essa miklu umrŠ­u■÷rf me­ mi­vikudagsfundunum. Frß ■vÝ Ý haust hafa allir fundir snert efnahagsvandann beint e­a ˇbeint og frß řmsum sjˇnarhornum. Stjˇrn fÚlagsins hefur oft ■urft a­ breg­ast skjˇtt vi­ og ߊtlanir frß ■vÝ Ý sumar voru lag­ar til hli­ar. FÚlagsfundir vetrarins eru or­nir fimmtßn talsins.áHÚr er yfirlit yfir fÚlagsfundi sÝ­an vetrarstarfi­ hˇfst hausti­ 2008:

Hugsa fyrst, kaupa svo!áNeytendaherfer­ Ungra jafna­armanna hˇfst ß fyrsta fÚlagsfundi haustsins sem haldinn var 24. september. Gar­ar Stefßnsson verkefnastjˇri, kynnti herfer­ina sem sÝ­ar var auglřst vÝ­a um land og Ý framhaldsskˇlum. Fundurinn var haldinn Ý samstarfi vi­ Hallveigu - unga jafna­armenn Ý ReykjavÝk.

Hva­ er Ý fjßrlagafrumvarpinu?ávar heiti­ ß fÚlagsfundi sem haldinn var 1. oktˇber. Gunnar Svavarsson forma­ur fjßrlaganefndar og Steinunn ValdÝs Ëskarsdˇttir ■ingkona sßtu fyrir sv÷rum um fjßrlagafrumvarpi­ fyrir ßri­ 2009. Reyndar ßtti frumvarpi­ eftir a­ breytast verulega nŠstu vikurnar. Gunnar sag­i ß fundinum a­ frumvarpi­ vŠri Ý raun fornleifar, ■vÝ nokkrum d÷gum ß­ur haf­i Glitnir veri­ ■jˇ­nřttur og hruni­ hafist af fullum ■unga.

Atbur­ir sÝ­ustu dagaávar yfirskrift fundar um hrun fjßrmßlakerfisins og hremmingar haustsins sem haldinn var 15. oktˇber. Gestir fundarins voru ■ingmenn og borgarfulltr˙ar sem hittu fÚlagsmenn til ■ess a­ rŠ­a atbur­ina Ý kj÷lfar falls bankanna. FrummŠlendur voru ┴g˙st Ëlafur ┴g˙stsson varaforma­ur Samfylkingarinnar, Bj÷rk Vilhelmsdˇttir borgarfulltr˙i, Dagur B. Eggertsson borgarfulltr˙i og Helgi Hj÷rvar al■ingisma­ur. ┴ ■essum tÝmapunkti var ljˇst a­ sta­an var grÝ­arlega alvarleg. Ůungt hljˇ­ var Ý fÚlagsm÷nnum og miklar ßhyggjur af st÷­u heimila og fyrirtŠkja komu fram. Nau­synlegar bj÷rgunara­ger­ir voru rŠddar.

Verjum heimilin.áFundur um a­ger­ir rÝkisstjˇrnarinnar Ý kj÷lfar bankahrunsins, sem fyrst ßtti a­ halda 8. oktˇber, var haldinn sunnudaginn 19. oktˇber fyrir fullu h˙si Ý a­alsal Grand hˇtels. Ingibj÷rg Sˇlr˙n GÝsladˇttir utanrÝkisrß­herra, ßvarpa­i fÚlagsmenn eftir heimkomu frß BandarÝkjunum. Íssur SkarphÚ­insson i­na­arrß­herra, Jˇhanna Sigur­ardˇttir fÚlagsmßlarß­herra og Bj÷rgvin G. Sigur­sson vi­skiptarß­herra fˇru yfir st÷­una, a­ger­ir rÝkisstjˇrnarinnar og atbur­i sÝ­ustu vikna. Fundarstjˇri var ┴g˙st Ëlafur ┴g˙stsson varaforma­ur. Fjalla­ var um ney­arl÷gin og hvernig bankastarfsemi og grei­slukerfum var haldi­ gangandi eftir hruni­. ┴ fundinum komu fram skřrar kr÷fur um a­ eitt fyrsta skrefi­ Ý endurreisninnni vŠri yfirlřsing um umsˇkn um a­ild a­ Evrˇpusambandinu.

Hva­ er framundan?ávar heiti fÚlagsfundar um efnahagsmßl sem haldinn var 22. oktˇber. FrummŠlendur voru Edda Rˇs Karlsdˇttir hagfrŠ­ingur og Ëlafur ═sleifsson lektor Ý vi­skiptadeild HR. Fundarstjˇri var SigrÝ­ur Ingibj÷rg Ingadˇttir, hagfrŠ­ingur og varaforma­ur SamfylkingarfÚlagsins Ý ReykjavÝk. ═ mßli frummŠlenda kom vel fram hversu alvarlegt ßstandi­ var or­i­ og hve sv÷rt kreppan framundan yr­i. Segja mß a­ hvert sjokki­ ß fŠtur ÷­ru hafi ■arna duni­ ß fundarm÷nnum sem hÚldu or­lausir heim ß lei­.

┴lyktun um efnahagsßstandi­

Daginn eftir ■ennan ■ungbŠra fund, fimmtudaginn 23. oktˇber, var stjˇrn fÚlagsins bo­u­ ß aukafund til ■ess a­ rŠ­a vi­br÷g­ vi­ fÚlagsfundum li­inna vikna. ┴kve­i­ var a­ ßlykta um ■ß grafalvarlegu st÷­u sem upp var komin Ý ═slensku samfÚlagi. Braut stjˇrnin ■annig bla­ Ý starfsemi fÚlagsins; fram til ■essa haf­i ekki veri­ hef­ fyrir ßlyktunum stjˇrnar.

┴lyktunin var send til Ingibjargar Sˇlr˙nar GÝsladˇttur formanns Samfylkingarinnar, ßsamt yfirlřsingu um eindreginn stu­ning vi­ hana og forystu flokksins. Stjˇrn fÚlagsins taldi ßlyktunina endurspegla vel ■au sjˇnarmi­ sem fram h÷f­u komi­ ß fÚlagsfundum haustsins en ß ■eim tÝma voru efnist÷k hennar nokku­ vi­kvŠm og sum atri­in h÷f­u ekki veri­ rŠdd opinberlega. HÚr birtist ßlyktunin Ý heild sinni:

"1. Efnahagskerfi landsins er hruni­.á┴stand efnahagsmßla ■jˇ­arinnar Ý dag er aflei­ing alvarlegra mistaka vi­ hagstjˇrn sÝ­ustu ßra. RÝkisstjˇrnin ber pˇlitÝska og si­fer­ilega ßbyrg­ ß st÷­u ■jˇ­arb˙sins og ■vÝ ver­ur h˙n a­ axla ■ß ßbyrg­ ßn tafar og breg­ast vi­ ßstandinu me­á ÷llum tiltŠkum rß­um. Brřnt er a­ komast hjß frekara hruni og bjarga ■vÝ sem bjarga­ ver­ur svo rřrnun ■jˇ­arver­mŠta ver­i st÷­vu­. A­ger­arleysi­ lei­ir ■jˇ­ina til gl÷tunar. L÷gmßl marka­shyggjunnar munu ekki leysa ■etta vandamßl. TÝmi fÚlagshyggju og j÷fnu­ar ver­ur n˙ a­á renna upp ß ═slandi.á

2. Tilraun Se­labankans me­ peningamßlastefnu hefur mistekist.áSÝ­ustu ßr hefur rÝkisstjˇrnin og Se­labankinn haldi­ ˙ti peningamßlastefnu sem n˙ hefur be­i­ skipbrot. ═slenska ■jˇ­in Štti ekki a­ bera ßbyrg­ ß ■essari alvarlegu ni­urst÷­u eftir misheppna­a tilraun me­ fljˇtandi ÷rgjaldmi­il.

Allnokkrir einstaklingar bera hinsvegar ßbyrg­ og ■eim ber a­ axla ■ß ßbyrg­ n˙ ■egar. Bankastjˇrná Se­labankans ■arf a­ vÝkja svo endurvekja megi tr˙ver­ugleika bankans. Ůa­ strÝ­ir gegn rÚttlŠtiskennd ■orra ■jˇ­arinnar a­ engin breyting hafi veri­ ger­ ß yfirstjˇrn bankans. Se­labankinn stˇ­ ekki undir nafni sem bakhjarl Ýslensku vi­skiptabankanna. Ůetta ■arf a­ vi­urkenna n˙ ■egar svo s÷mu mist÷kin ver­i ekki ger­ aftur vi­ endurreisn hagkerfisins.áá

L÷gbundi­ eftirlit Se­labankans og Fjßrmßlaeftirlitsins var ˇfullnŠgjandi. N˙ ■arf a­ gera upp verkefni­ Ý heild sinni me­ hei­arlegum hŠtti og vi­urkenna vandamßli­ og skipbrot stefnunnar. Markmi­i­ hlřtur a­ vera a­ koma upp vÝ­tŠku, sanngj÷rnu og nßkvŠmu regluverki ß fjßrmßlamarka­i.á

3. Hlutverki krˇnunnar er loki­.áRß­amenn ■jˇ­arinnar ver­a a­ horfast Ý augu vi­ algj÷rt fallá gjaldmi­ilsins og vi­urkenna a­ upptaka evru sem gjaldmi­ils til langrar framtÝ­ar er eina raunhŠfaá lausnin. Fyrst Ý gegnum svokalla­a bi­stofu myntsamstarfs Evrˇpusambandsins. SÝ­ar me­ fullri a­ild a­ Evrˇpusambandinu. Krˇnan er ˇnřt, gildi hennar er ekkert og h˙n ver­ur ekki endurreist.á

4. Samning vi­ Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­inn strax.áEndurvekja ■arf n˙ ■egar tr˙ver­ugleika ═slands Ý samfÚlagi ■jˇ­anna. N˙ mß engan tÝma missa. RÝkisstjˇrnin ver­ur a­ semja strax vi­ IMF. Ůetta er eina lei­in til a­ koma ß gjaldeyrisvi­skiptum til skemmri tÝma liti­ og raunverulegum vi­skiptasamb÷ndum til lengri tÝma liti­. ┴n gjaldeyrisvi­skipta mun landi­ einangrast me­á skelfilegum aflei­ingum.á

5. Reikningsskil.áSvo ■jˇ­in geti haldi­ rˇ sinni, andlegu jafnvŠgi og teki­ h÷ndum saman vi­á uppbygginguna ver­ur rÝkisstjˇrnin a­ tryggja ■a­ me­ formlegri tilkynningu og jafnvel me­á lagasetningu a­ rannsaka­ ver­i hverjir bera ßbyrg­ ß falli bankanna. Hverjir bera fjßrhagslega, lagalega og si­fer­ilega ßbyrg­?á

Sannleiks- og sßttanefnd me­ a­komu ˇhß­ra, erlendra a­ila er forsenda ■ess a­ ■jˇ­in treystiá stjˇrnv÷ldum til ■ess a­ střra verkefninu ßfram Ý rÚttlßtan farveg. Ůung rei­ialda fer um ■jˇ­fÚlagi­ allt. Formleg tilkynning um rÚttlßtt, gagnsŠtt og opinbert uppgj÷r mun auka sjßlfsvir­ingu ■jˇ­arinnar. Vir­ing al■jˇ­asamfÚlagsins mun fylgja Ý kj÷lfari­.

Sem forsŠtisrß­herra og sem fyrrverandi fjßrmßlarß­herra ber forma­ur SjßlfstŠ­isflokksins ßbyrg­ ß ■eim efnahagshamf÷rum sem ■jˇ­in tekst n˙ ß vi­. Getur Samfylkingin seti­ Ý skuggaá SjßlfstŠ­isflokksins vi­ ■essar a­stŠ­ur? Hver eru sßrsaukam÷rk rÝkisstjˇrnarsamstarfsins? Hversuá mikil ■jˇ­arver­mŠti mega brenna ß­ur en Samfylkingunni er nˇg bo­i­?á

Kj÷rnir fulltr˙ar eru kalla­ir til ßbyrg­ar Ý kosningum. Ůjˇ­in mun ekki sŠtta sig vi­ a­ ■eir sem hafa teki­ rangar ßkvar­anir axli ekki ßbyrg­ fyrr en eftir ■rj˙ ßr. Ef bi­jast ■arf afs÷kunar ß mist÷kumáe­a rangri forgangsr÷­un ß ■a­ ekki a­ ■vŠlast fyrir framgangi stefnumßla e­a a­ rß­ist ver­i Ý endurreisn samfÚlagsins.á

Krafa kjˇsenda er s˙ a­ um lei­ og a­stŠ­ur leyfa ver­i gengi­ til kosninga. Skřrt umbo­ frß ■jˇ­inni ■arf a­ liggja fyrir um hverjir stjˇrna skuli uppbyggingunni. Konur ver­a a­ gegna auknu hlutverki Ý nřrri forystusveit ═slands.á

6. Vi­rŠ­ur um a­ild a­ Evrˇpusambandinu n˙ ■egar.áN˙ ■arf a­ horfast Ý augu vi­á raunveruleikann, taka af skari­ og gera strax skřra kr÷fu um a­ ═sland sŠki n˙ ■egar um a­ild a­ Evrˇpusambandinu. SamfÚlagi­ ■arf a­ opna. Ekki mß loka ß m÷guleika komandi kynslˇ­a til menntunar, atvinnu og vi­skipta vi­ a­rar ■jˇ­ir. Forysta Samfylkingarinnar ß ekki a­ vera hrŠdd vi­ a­ standa e­a falla me­ einu mikilvŠgasta stefnumßli flokksins.á

7. Si­fer­i.áSamfylkingin ■arf n˙ sem aldrei fyrr a­ halda ß lofti umrŠ­unni um si­fer­i Ýá stjˇrnmßlum."á

Fleiri fÚlagsfundir vetrarins

Opin hugmyndasmi­ja me­ borgarfulltr˙um var haldin 29. oktˇber Ý samstarfi vi­ borgarmßlarß­. Yfirskrift smi­junnar varáAtvinna, menntun, velfer­ og lÝfsgŠ­i - ˙r v÷rn Ý sˇkn Ý ReykjavÝk.áFundarm÷nnum var skipt Ý fjˇra hˇpa ■ar sem hvert mßlefni var krufi­ og rŠtt. FramtÝ­ borgaranna og heimila Ý kj÷lfar hrunsins var Ý forgrunni. Ni­urst÷­ur hˇpavinnunnar voru sÝ­an kynntar og rŠddar. Stjˇrnandi hugmyndasmi­junnar var Oddnř Sturludˇttir borgarfulltr˙i.

┴fram stelpur!áFundur um efnahagsmßl framtÝ­ar og ■ßtt kvenna Ý uppbyggingu samfÚlagsins var haldinn 5. nˇvember. Gestur fundarins, Jˇhanna Sigur­ardˇttir fÚlagsmßlarß­herra, flutti ßvarp. FrummŠlendur voru ElÝn Bl÷ndal prˇfessor vi­ lagadeild Hßskˇlans ß Bifr÷st, Gu­bjartur Hannesson al■ingisma­ur, HallgrÝmur Helgason rith÷fundur og Lilja Mˇsesdˇttir prˇfessor Ý hagfrŠ­i vi­ Hßskˇla ═slands. Fundarstjˇri var Steinunn ValdÝs Ëskarsdˇttir ■ingkona. Fundurinn var haldinn Ý samstarfi vi­ Kvennahreyfingu Samfylkingarinnar.

Ver­tryggingin.áFÚlagsfundur um ver­trygg­ Ýb˙­alßn sem haldinn var 12. nˇvember. FrummŠlendur voru Sigr˙n Elsa Smßradˇttir borgarfulltr˙i og Gylfi Arnbj÷rnsson forseti Al■ř­usambands ═slands. Fundarstjˇri var Gu­laugur Kr. J÷rundsson varaforma­ur Hallveigar - ungra jafna­armanna Ý ReykjavÝk en fundurinn var haldinn Ý samstarfi vi­ Hallveigu. FÚlagsmenn lÚtu Ý ljˇs miklar ßhyggjur af skuldas÷fnun heimilanna Ý ■vÝ ßstandi sem rÝkti og sÚrstakar ßhyggjur komu fram vegna ungra fj÷lskyldna sem sŠtu uppi me­ dřrar og miki­ ve­settar eignir.

Si­fer­i Ý stjˇrnmßlumávar yfirskrift fÚlagsfundar sem haldinn var 19. nˇvember. Ůar flutti Jˇn Ëlafsson heimspekingur og prˇfessor vi­ Hßskˇlann ß Bifr÷st erindi um si­fer­i stjˇrnmßlamanna og ■ß menningu sem rÝkir Ý stjˇrnmßlastarfi og stjˇrnmßlaflokkum ß ═slandi. Fundarstjˇri var Helga Vala Helgadˇttir laganemi og stjˇrnarma­ur Ý SamfylkingarfÚlaginu Ý ReykjavÝk.

Sta­an hjß fˇlkinu Ý borginni.áUmrŠ­ufundur sem haldinn var Ý Ílduselsskˇla Ý Brei­holti ■ann 25. nˇvember. Fram fˇru hringbor­sumrŠ­ur me­ ■ßttt÷ku ungmennarß­a, eldri borgara, foreldra, ═■rˇtta- og tˇmstundarß­s, Ý■rˇttafÚlaga, ■jˇ­kirkjunnar, ■jˇnustumi­st÷­va, skˇla, Samfoks, Ýb˙asamtaka og annarra fÚlagasamtaka. Fulltr˙ar Samfylkingarinnar Ý hverfisrß­i Brei­holts, ■au Falasteen Abu Libdeh og Stefßn Jˇhann Stefßnsson tˇku ß mˇti fundargestum og borgarfulltr˙arnir Bj÷rk Vilhelmsdˇttir og Oddnř Sturludˇttir stjˇrnu­u umrŠ­um. Erfi­ sta­a fˇlksins Ý borginni var rŠdd af hreinsskilni og var gˇ­ur rˇmur ger­ur af frjßlslegu og a­gengilegu skipulagi fundarins.

Spurt og svara­.áStjˇrnmßlaumrŠ­a me­ ■ingm÷nnum ReykjavÝkur sem fram fˇr 3. desember. Ëvissan Ý ■jˇ­fÚlaginu var ß ■essum tÝmapunkti litlu minni en ß­ur og s÷gusagnir og draugas÷gur um ßstandi­ gengu fj÷llum hŠrra. Ůingmenn Samfylkingarinnar, ■au ┴g˙st Ëlafur ┴g˙stsson, ┴sta Ragnhei­ur Jˇhannesdˇttir, Ellert B. Schram, Helgi Hj÷rvar og Steinunn ValdÝs Ëskarsdˇttir sßtu fyrir sv÷rum um ßstandi­ Ý ■jˇ­fÚlaginu. Fundarstjˇri var ┴sgeir Beinteinsson skˇlastjˇri og forma­ur SamfylkingarfÚlagsins Ý ReykjavÝk. Sumum spurningum fÚlagsmanna var svara­ en ÷­rum ekki. Ljˇst var a­ ßstandi­ Ý ■jˇ­fÚlaginu haf­i lÝti­ batna­ og kalla­ var eftir frekari ney­ara­ger­um.

┴rlegáa­ventugle­iáfÚlagsins var haldin laugardaginn 10. desember. Ůar fˇru a­ venju fram ˇformlegar umrŠ­ur um stjˇrnmßl, lÝfi­ og tilveruna. Tveir h÷fundar eigin Švisagna, ■au H÷r­ur Torfason tˇnlistarma­ur og MargrÚt Pßla Ëlafsdˇttir skˇlastjˇri lßsu upp˙r bˇkum sÝnum. Bo­i­ var uppß lj˙far jˇlaveitingar. Var ■etta jafnframt sÝ­asti fundur ßrsins 2008.á

PalestÝna - ═slandávar yfirskriftin ß fyrsta fÚlagsfundi ß nřju ßri ■ar sem fjalla­ var um h÷rmulega atbur­i ß Gaza-svŠ­inu og deiluna fyrir botni Mi­jar­arhafs. Fundurinn var haldinn 14. jan˙ar og frummŠlendur voru Kristr˙n Heimisdˇttir a­sto­arma­ur utanrÝkisrß­herra og Hjßlmtřr Hei­dal kvikmyndager­arma­ur. Fundarstjˇri var M÷r­ur ┴rnason vara■ingma­ur. RŠtt var sÚrstaklega um samband ═slands og ═sraels en rÝk krafa var uppi Ý samfÚlaginu um a­ slÝta Štti stjˇrnmßlasambandi vi­ ═sraela Ý kj÷lfar herna­ar ■eirra ß Gaza.

II. KAFLIá

Fundurinn Ý Ůjˇ­leikh˙sskjallaranumá

FÚlagsfundur sem haldinn var mi­vikudagskv÷ldi­ Ý byltingarvikunni bar yfirskriftinaSamfylkingin og stjˇrnarsamstarfi­. Undirb˙ningur fyrir fundinn haf­i sta­i­ um nokkurt skei­ og stjˇrn fÚlagsins lengi skynja­ mikilvŠgi ■ess a­ fÚlagsmenn kŠmu saman til a­ rŠ­a gang samstarfsins. Fyrst var rŠtt um slÝkan fund Ý nˇvember. A­ger­arleysi­ var hinsvegar ekki ßsŠttanlegt deginum lengur.

Krafan um afgerandi breytingar var or­in verulega hßvŠr me­al flokksmanna, fyrir utan ■au miklu mˇtmŠli viku eftir viku sem samfÚlagi­ allt var­ svo ß■reifanlega vitni a­. ═ byltingarvikunni fÚkk samfÚlagi­ smj÷r■efinn af ■vÝ ßstandi sem margar ■jˇ­ir heims ■urfa a­ glÝma vi­ ß hverju ßri, sumar Ý hverjum mßnu­i og a­rar loga Ý endalausu ˇfri­arbßli. ═ samanbur­i vi­ ■essar ■jˇ­ir rÝkir hÚr fri­ur; ■arna mßtti hinsvegar ekki miklu muna a­ sß fri­ur vŠri ˙ti.

Vegna ßhuga sem skrifstofa flokksins skynja­i frß fÚlagsm÷nnum og vegna ßhuga fj÷lmi­la, sem Ýtreka­ fj÷llu­u um fundinn ß mi­vikudeginum, var ßkve­i­ a­ finna stŠrri fundarsal. Ůjˇ­leikh˙sskjallarinn var­ fyrir valinu eftir nokkra leit. Ůess mß geta a­ fundurinn var auglřstur me­ hef­bundnum hŠtti a­ hßlfu fÚlagsins, lÝkt og a­rir fÚlagsfundir; me­ t÷lvupˇsti til fÚlagsmanna og ß heimasÝ­u flokksins. Fundurinn var kynntur ■annig a­ hann vŠri sÚrstaklega Štla­ur fÚlagsm÷nnum.

Engin auglřsing var Ý dagbl÷­unum lÝkt og oft tÝ­kast ■annig a­ um lßgmarks kynningu var a­ rŠ­a. Ůa­ grÝ­arlega fj÷lmenni sem birtist ß tr÷ppum Ůjˇ­leikh˙ssins og loka­i Hverfisg÷tunni, kom stjˇrn fÚlagsins ■vÝ algj÷rlega Ý opna skj÷ldu. Aldrei hefur fundur fÚlagsins hloti­ vi­lÝka athygli en au­vita­ var ■a­ tÝmasetningin sem ■arna skipti mßli, mˇtmŠlin vi­ su­umark og Špandi ■÷rf fyrir a­ h÷ggvi­ yr­i ß hn˙tinn ßn tafar.

Opinn fundur

Vi­ upphaf fundarins ■ustu a­ger­arsinnar inn Ý fundarsalinn, ger­u nokkurn usla og h÷f­u hßtt. Ůetta upphlaup var ekki st÷­va­ heldur hlustu­u fÚlagsmenn ß mˇtmŠlendur kyrja Ý nokkurn tÝma. Anna Pßla Sverrisdˇttir fundarstjˇri og forma­ur Ungra jafna­armanna, ger­i sÝ­an grein fyrir ■vÝ a­ slÝk truflun og frammÝk÷ll yr­u ekki li­in eftir a­ h˙n setti fund. Ůetta var virt.

Stjˇrnin ßtta­i sig ß ■vÝ fyrr um daginn a­ erfitt yr­i a­ loka fundinum ■annig a­ a­eins fÚlagsmenn kŠmust inn, lÝkt og til stˇ­. SÚrst÷k gŠsla var ■ess vegna ekki vi­ dyrnar og starfsmenn h˙ssins lentu Ý stympingum sem stjˇrnin harmar mj÷g. Stjˇrnarmenn fˇru ˙t til ■ess a­ rŠ­a vi­ mˇtmŠlendur og ger­u ■eim grein fyrir a­ fundurinn ■yrfti a­ taka afst÷­u til ßlyktunar, en ■a­ yr­i ekki hŠgt ef mˇtmŠlendur st÷­vu­u fundinn. Ůetta rˇa­i ßstandi­ svo fundarfŠrt var­.

A­ger­arsinnar hurfu ˙r salnum og eftir sßtu fÚlagsmenn, fj÷lmi­lamenn og a­rir ßhugasamir gestir. Fundarsalurinn og allur kjallarinn var or­inn tro­fullur, hur­um loka­ og Ůjˇ­leikh˙sinu lŠst. Fundurinn hˇfst ß rÚttum tÝma en fyrir utan ˇmu­u barßttus÷ngvar sem bßrust inn Ý salinn og litu­u andr˙mslofti­. Ůeir sem inni sßtu ger­u sÚr ■ˇ enga grein fyrir ■eim mikla mannfj÷lda sem mˇtmŠlti fyrir utan og bei­ frÚtta.

Fundarstjˇri ˇska­i eftir afst÷­u fundarmanna til ■ess hvort loka Štti fundinum fyrir fj÷lmi­lum eftir frams÷gurŠ­ur. YfirgnŠfandi meirihluti fundarmanna vildi a­ fundurinn yr­i allur opinn fyrir fj÷lmi­lum.

Kr÷fur um kosningar

Fundarstjˇri kynnti ■ar nŠst ┴sgeir Beinteinsson formann SamfylkingarfÚlagsins Ý ReykjavÝk, sem greindi frß ßlyktun stjˇrnar fÚlagsins frß 16. nˇvember. ┴lyktunin var­ frÚttaefni ß sÝnum tÝma en Ý henni var skora­ ß ■ingflokkinn a­ beita sÚr fyrir al■ingiskosningum sem fyrst ß ßrinu 2009. ┴sgeir ˇska­i eftir ■vÝ a­ ßlyktunin yr­i borin upp til atkvŠ­a Ý lok fundar, me­ breytingum ß or­alagi, ■ar sem aftur yr­i skora­ ß ■ingflokkinn a­ beita sÚr fyrir kosningum sem fyrst, en Ý sÝ­asta lagi Ý maÝ 2009. Afrit a­ ßlyktuninni var sÝ­an dreift og fundarmenn h÷f­u tŠkifŠri til a­ gera athugasemdir e­a breytingatill÷gur.

L˙­vÝk Bergvinsson ■ingsflokksforma­ur tˇk svo til mßls og fˇr yfir atbur­i sÝ­ustu mßna­a, ˙tskřr­i ߊtlanir rÝkisstjˇrnarinnar og taldi a­ kjˇsa ■yrfti ß ßrinu; slÝk krafa vŠri ekki ˇe­lileg eins og ßstandi­ vŠri or­i­. Hann sag­i einnig a­ gera ■yrfti mannabreytingar Ý Se­labankanum og Fjßrmßlaeftirlitinu. Fara ■yrfti Ý a­ger­ir svo stjˇrnarsamstarfinu yr­i framhaldi­ en ekki vŠri enn■ß ˙tsÚ­ me­ hvort gengi a­ samrŠma hugmyndir stjˇrnarflokkanna.

M÷r­ur ┴rnason vara■ingma­ur tˇk nŠst til mßls og lřsti miklum efasemdum um stjˇrnarsamstarfi­, sag­i ■a­ skřra kr÷fu a­ kosi­ yr­i sem fyrst og a­ Ý raun hef­i pˇlitÝskt umbo­ rÝkisstjˇrnarinnar hruni­ me­ b÷nkunum Ý haust. A­ger­ir hef­u ekki skila­ ßrangri og brřn mßl hef­u daga­ uppi. ŮolinmŠ­i flokksmanna vŠri ß ■rotum og stefna samstarfsflokksins hef­i be­i­ skipbrot. M÷r­ur haf­i auk ■ess ßhyggjur a­ grunnhugmyndir um Samfylkinguna og ■Šr hugsjˇnir sem h˙n var stofnu­ um hef­u fari­ forg÷r­um Ý stjˇrnarsamstarfinu.

Ífgalausar umrŠ­ur

Ůegar frummŠlendur h÷f­u loki­ frams÷gu var mŠlendaskrß opnu­ og fj÷ldi fÚlagsmanna tˇk til mßls og tjß­i sig af hreinskilni um stjˇrnarsamstarfi­. Mikil samsta­a var me­al rŠ­umanna, vi­br÷g­ fundarmanna afgerandi og verulegar og alvarlegar ßhyggjur komu fram vegna samstarfsins. M÷rgum ■ˇtti nˇg komi­ og a­ samstarfinu Štti a­ slÝta sem fyrst.

HŠfileiki forystumanna rÝkisstjˇrnarinnar til a­ klßra nau­synlegar a­ger­ir var Ýtreka­ dreginn Ý efa og krafan um ■ingkosningar skřr. Allar umrŠ­ur fundarmanna fˇru vel fram, voru studdar sanngj÷rnum r÷kum og me­ ÷llu ÷fgalausar. Mikill einhugur einkenndi fundinn ■ˇtt andr˙mslofti­ vŠri ■ungt. Alvarleiki st÷­unnar ÷llum ljˇs.

═ lok fundarins var ßlyktunin borin upp til atkvŠ­a, en tvŠr samhljˇ­a breytingatill÷gur h÷f­u borist sem bß­ar ger­u rß­ fyrir a­ jafnframt yr­i skora­ ß ■ingflokkinn a­ beita sÚr fyrir ■vÝ a­ stjˇrnarsamstarfinu yr­i sliti­ strax. Breytt ßlyktun var sam■ykkt samhljˇ­a me­ dynjandi lˇfataki. A­ fundi loknum steig forma­ur fÚlagsins ˙t ß tr÷ppur Ůjˇ­leikh˙ssins og las upp ßlyktunina vi­ mikinn f÷gnu­ mannfj÷ldans.

┴lyktun fundarins

"Mikil ˇlga og rei­i er Ý samfÚlaginu og krafan um kosningar er hßvŠr. Samfylkingin semá lř­rŠ­islegur stjˇrnmßlaflokkur mß ekki skella skollaeyrum vi­ e­lilegum kr÷fum ■jˇ­arinnar umá virkt lř­rŠ­i. Me­ kosningum ver­ur ■jˇ­in ■ßtttakandi Ý ■eirri uppbyggingu sem framundan er.

FÚlagsfundur Ýá SamfylkingarfÚlaginu Ý ReykjavÝk skorar ß ■ingflokk Samfylkingarinnar a­ beita sÚrá fyrir ■vÝ a­ rÝkisstjˇrn Samfylkingar og SjßlfstŠ­isflokks ver­i sliti­ strax og myndu­ ver­i nř stjˇrná fram a­ kosningum sem fram fari eigi sÝ­ar en Ý maÝ 2009. Traust almennings ver­ur einungisá endurvaki­ me­ kosningum".

TÝmamˇt?

Ingibj÷rg Sˇlr˙n GÝsladˇttir forma­ur Samfylkingarinnar, hefur sagt a­ fÚlagsfundurinn Ý Ůjˇ­leikh˙sskjallaranum hafi Ý raun ekki marka­ nein sÚrst÷k tÝmamˇt Ý rÝkisstjˇrnarsamstarfinu. Fundurinn hafi frekar veri­ til marks um a­ ■olinmŠ­in vŠri ß ■rotum. Hugmyndir sem upp komu ß fundinum hafi oft veri­ nefndar og rŠddar bŠ­i opinberlega og innan flokksins.

Ůetta er alveg rÚtt og sřnir vel a­ flokksmenn og flokksfÚl÷g, ■ar ß me­al SamfylkingarfÚlagi­ Ý ReykjavÝk, hafi frß ■vÝ Ý haust haft verulegar ßhyggjur af ■eirri st÷­u sem upp var komin Ý stjˇrnarsamstarfinu. ┴ ■essum fÚlagsfundi brast hinsvegar flˇ­gßttin svo ekki var aftur sn˙i­. A­ ■vÝ leyti var um vatnaskil Ý ferlinu a­ rŠ­a og fundurinn undirstrika­i vilja fj÷lda fˇlks.

TÝmamˇtin sem fˇlust Ý fundinum Ý Ůjˇ­leikh˙sskjallaranum voru ■vÝ ekki vegna ßlyktunarinnar sem slÝkrar, heldur umrŠ­unnar ß fundinum og skřrum vi­horfum fundarmanna. Umgj÷r­ fundarins var lÝka sÚrst÷k; dynjandi trumbuslßttur og s÷ngur. TÝmasetningin og umgj÷r­in voru sta­festing ß ■vÝ a­ mŠlirinn var fullur. ŮolinmŠ­i flokksmanna og fˇlksins ß ■rotum. Nokkrum d÷gum sÝ­ar kom Ý ljˇs a­ ■olinmŠ­i ■ingflokksins var einnig ß ■rotum og samstarfinu ■vÝ sjßlfhŠtt.

A­ hßpunkt byltingarvikunnar skuli hafa bori­ upp ß sama kv÷ld, var Ý raun tilviljun, en samt sta­festing ß ■vÝ a­ stjˇrnmßlahreyfingar og forysta ■eirra ver­a ŠtÝ­ a­ ganga Ý takt vi­ fˇlki­, hlusta ß vilja fj÷ldans og starfa nßi­ me­ grasrˇtinni. Skynja taktinn Ý samfÚlaginu. Í­ruvÝsi ver­a kj÷rnir fulltr˙ar, sem ■iggja umbo­ sitt frß kjˇsendum, ekki sannir fulltr˙ar fˇlksins og geta hŠglega tapa­ jar­sambandinu.

Andr˙m og umrŠ­ur ß fundum SamfylkingarfÚlagsins Ý ReykjavÝk frß ■vÝ Ý haust voru skřrt merki frß fÚlagsm÷nnum. Stjˇrn fÚlagsins var vel upplřst um gang mßla og haf­i ˇskora­an stu­ning fÚlagsmanna. Fullviss um einhuginn Ý fÚlaginu og a­ vel athugu­u mßli, gat stjˇrnin ■vÝ bori­ fram og sta­i­ vi­ ßlyktun fundarins um a­ stjˇrnarsamstarfinu Štti a­ slÝta. R÷kin voru augljˇs. Baklandi­ traust.

Mi­vikudaginn 28. jan˙ar var svo haldinn fÚlagsfundur undir yfirskriftinniáNř rÝkisstjˇrn Ý bur­arli­numá■ar sem ■ingmennirnir Helgi Hj÷rvar og Steinunn ValdÝs Ëskarsdˇttir sv÷ru­u spurningum fundarmanna um atbur­i helgarinnar og a­draganda stjˇrnarslitanna. Fundarstjˇri var greinarh÷fundur, Sigur­ur Kaiser h÷nnu­ur og stjˇrnarma­ur Ý SamfylkingarfÚlaginu Ý ReykjavÝk.á

UmrŠ­ur voru afar gˇ­ar og hreinskiptnar og fj÷ldi fundarmanna tˇk til mßls. Tilhl÷kkun og spenna var Ý fÚlagsm÷nnum vegna nřrrar rÝkisstjˇrnar og fengu ■ingmenn bŠ­i hrˇs, gˇ­ar ßbendingar og hugmyndir en lÝka ßminningar vegna atbur­a li­inna mßna­a. FÚlagsmenn kr÷f­ust ■ess a­ ■ingmenn leitu­u sem oftast samrß­s og rŠktu­u vel sambandi­ vi­ grasrˇtina.áá

III. KAFLIáá

Samstilling flokksmanna og forystu

Fleiri a­ildarfÚl÷g Samfylkingarinnar tˇku undir ßlyktunina frß fÚlagsfundinum mi­vikudaginn 21. jan˙ar Ý Ůjˇ­leikh˙sskjallaranum, m.a. Ungir jafna­armenn og stjˇrnir Samfylkingarinnar Ý Hafnarfir­i og Kˇpavogi. Verulegar ßhyggjur vegna stjˇrnarsamstarfsins komu fram ß fundi ReykjavÝkursamrß­s fimmtudaginn 22. jan˙ar og ß fj÷lmennum fundi me­ form÷nnum a­ildarfÚlaga flokksins laugardaginn 24. jan˙ar var ßlÝka samhljˇmur.

En svo fari­ sÚ lengra aftur Ý tÝmann, ■ß var mikil ˇlga me­al flokksmanna Ý a­draganda flokksstjˇrnarfundar sem haldinn var Ý Fj÷lbrautarskˇlanum Ý Gar­abŠ, laugardaginn 22. nˇvember. ┴ ■eim tÝma var ˇvissan mikil Ý ■jˇ­fÚlaginu og nřjar upplřsingar um hruni­ komu fram daglega ßn ■ess a­ raunveruleg ߊtlun um endurreisn vŠri komin til framkvŠmda.

Efasemdir um stjˇrnarsamstarfi­ voru t÷luver­ar og flokksm÷nnum ■ˇttu ßherslur flokksins og grunnhugsjˇnir hafa gleymst Ý samstarfinu. VandrŠ­agangur SjßlfstŠ­isflokksins ■urfti st÷­ugt meira skjˇl og ■oldi ekki dagsljˇsi­. Frekari me­virkni var ekki rÚttlŠtanleg og andstŠ­ ■eim hugmyndum sem Samfylkingin var stofnu­ um; si­bˇt Ý Ýslenskum stjˇrnmßlum. ═ umrŠ­um ß fundinum ■ar sem margir flokksmenn tjß­u sig opinskßtt um ßstandi­ og gagnrřndu stjˇrnarsamstarfi­ komu ■essi sjˇnarmi­ vel fram.

═ blßum skugga

Ingibj÷rg Sˇlr˙n hefur lřst fundinum ■annig a­ h˙n hafi Ý raun me­ handafli sannfŠrt flokksstjˇrnarfulltr˙a um a­ farsŠl lausn mßla vŠri enn■ß m÷guleg. A­ h˙n hafi haft vilyr­i fyrir ■vÝ a­ teki­ yr­i ß mßlefnum Se­labankans og ÷­rum lykilmßlum. Be­i­ vŠri eftir vi­br÷g­um vi­ till÷gum Samfylkingar um a­ger­ir og rÚtt vŠri a­ gefa samstarfsflokknum tÝma, auk ■ess sem umrŠ­ur um a­ild a­ Evrˇpusambandinu voru loksins a­ hefjast fyrir alv÷ru. Forystan var ■vÝ allan tÝmann heils hugar Ý samstarfinu og ger­i hva­ h˙n gat til ■ess a­ nau­synlegar a­ger­ir nŠ­u fram a­ ganga.

┴ flokksstjˇrnarfundinum fŠr­i Ingibj÷rg Sˇlr˙n ■annig r÷k fyrir ßframhaldandi samstarfi. Flestir fundarmenn fÚllust ß r÷kin og sam■ykktu framhaldi­, sumir me­ semingi. A­rir voru ekki ßnŠg­ir og ljˇst a­ ˇlgan krauma­i undir og ßtti eftir a­ stigmagnast ß nřjan leik. A­ ■essu s÷g­u var ljˇst a­ flokksmenn gengu undir ■ungum takti, sameina­ir ■ˇ, en ßhyggjufullir og varkßrir vegna stjˇrnarsamstarfsins. Fullt traust var ßfram bori­ til forystunnar og formanns ■ˇ ßskoranir og varna­aror­ flokksmanna vŠru vel ■ekkt.

═ ■essu ljˇsi var spuni fyrrverandi forsŠtisrß­herra um upplausn innan Samfylkingarinnar innistŠ­ulaus; a­ flokkurinn vŠri Ý tŠtlum var smj÷rklÝpa. Ůa­ sem var Ý tŠtlum var tr˙ver­ugleiki rÝkisstjˇrnarinnar. Raunveruleg ßstŠ­a falls forsŠtisrß­herra og ˇstjˇrnar hans var ˇtraust efnahagsstjˇrn og algj÷rt kerfishrun. Ůarf frekar vitnanna vi­? Kreppa allra tÝma! Stˇrskuldug smß■jˇ­! Nei, ■etta enda­i me­ ˇsk÷pum og svari­ var augljˇst; stundaglas stjˇrnarsamstarfsins galtˇmt. Ínnur vika Ý blßum skugga SjßlfstŠ­isflokksins hef­i or­i­ samfÚlaginu dřrkeypt.

Verkߊtlun uppß bor­inu

SÝ­ustu mßnu­i hefur t÷luvert veri­ fjalla­ um heilsu formannsins; a­ veikindi Ingibjargar Sˇlr˙nar hafi klofi­ flokkinn og teflt mikilvŠgum a­ger­um Ý tvÝsřnu. St÷­va­ framvindu verkefna. AndstŠ­ingar hugsu­u sÚr gott til glˇ­arinnar og kokku­u upp sl˙­ur um vandrŠ­i flokks og forystu. Sl˙­urs˙pan s˙ var ˇdřr og ramms÷lt. Vitanlega vŠri best ef forma­ur flokksins vŠri alltaf vi­ hestaheilsu, en eins og Ingbj÷rg Sˇlr˙n hefur sjßlf or­a­ ■a­, er lÝti­ anna­ hŠgt a­ gera en a­ taka veikindum eins og hverju ÷­ru hundsbiti. Sem betur fer hefur h˙n n˙ fengi­ hinar bestu frÚttir mi­a­ vi­ a­stŠ­ur og safnar kr÷ftum til gˇ­ra verka.

LÝklega er ■a­ rÚtt a­ umrŠ­an um heilsu formanna beggja rÝkisstjˇrnarflokkanna fyrrverandi tˇk tÝma frß umrŠ­unni um brřnni verkefni, en ■vÝ fer fjarri a­ um tafir hafi veri­ a­ rŠ­a vegna fjarveru Ingibjargar Sˇlr˙nar. Tafirnar ur­u fyrst og fremst vegna frestunarßrßttu samstarfsflokksins, en vÝ­tŠk a­ger­aߊtlun til a­ takast ß vi­ efnahagsvandann frß Samfylkingunni haf­i veri­ uppß bor­inu svo vikum skipti.

Ůegar heill samfÚlagsins er undir mß au­vita­ ekki lßta reka ß rei­anum hversu gˇ­ e­a slŠm sem heilsa einstaka forystumanna kann a­ vera. ŮvÝ kom aldrei anna­ til greina en a­ keyra ney­ara­ger­ir ßfram af krafti, en samstarfsflokkinn skorti kjarkinn. Verkstjˇrinn Geir Hilmar Haarde var me­ verkkvÝ­a og ■vÝ fˇr sem fˇr.

Endurmat er nau­synlegt

Ůa­ er ekki til marks um upplausn a­ grasrˇtin Ý stjˇrnmßlaflokki tjßi vi­horf sÝn, lßti Ý sÚr heyra, gagnrřni og ßminni, hrˇpi e­a hvÝsli, rÝfist jafnvel og r÷krŠ­i. Ůa­ er ■vert ß mˇti styrkur a­ geta frjßlslega tekist ß vi­ erfi­ mßlefni. Mismunandi og fj÷lbreyttar sko­anir eru nau­synlegt frÝskleikamerki.

┴ fundinum Ý Ůjˇ­leikh˙sskjallaranum sřndi grasrˇtin mßtt sinn og megin og tˇk faglega ß flˇkinni st÷­u. Forystan var auk ■ess upplřst um hvert skref vi­ undirb˙ning fundarins og ger­i engar athugasemdir vi­ umgj÷r­ hans nÚ tÝmasetningu. Ekki var ■vÝ ß nokkurn hßtt vegi­ a­ formanni ■ˇtt grasrˇtin bylti sÚr lÝkt og andstŠ­ingarnir hÚldu st÷­ugt fram. Ůannig opinbera margir ■eirra hinsvegar ■ekkingarleysi sitt ß lř­rŠ­islegum vinnubr÷g­um; vi­urkenna foringjadřrkun og ■÷ggun sem e­lilega starfshŠtti. LÝkt og um loka­an einkakl˙bb vŠri a­ rŠ­a.

A­ vi­halda valdakerfinu Ý ■ßgu vina og sÚrhagsmuna hefur veri­ ■eirra helsta markmi­. ÍrvŠntingafullir standa var­hundar ■ess kerfis n˙ berskjalda­ir; tilvera ■eirra hrunin ßsamt b÷nkunum. HugmyndafrŠ­in myglu­. Eftir slÝkt ßfall er beinlÝnis nau­synlegt a­ horfast Ý augu vi­ fortÝ­ina og endurmeta lÝfsgildin af au­mřkt. Ůeir Šttu a­ sjß sˇma sinn Ý a­ vÝkja til hli­ar ß me­an uppbyggingin er undirb˙in. Batnandi m÷nnum er best a­ lifa.

Spillinguna burt!

Heilbrigt samband hvunndagshetja Ý flokkunum vi­ hina hßttvirtu kj÷rnu fulltr˙a, er forsenda ■ess a­ hÚr ver­i almenn sßtt um framhaldslÝf flokkakerfis. A­ ÷­rum kosti stendur ■a­ h÷llum fŠti. AlrŠ­i forystumanna og einleikur valdhafa er ekki hugmyndin bakvi­ flokkakerfi­ og Štti a­ heyra s÷gunni til eftir hremmingar sÝ­ustu mßna­a. Spillingu ■arf a­ upprŠta me­ ÷llum tiltŠkum rß­um!

Stjˇrnmßlasamt÷k eru, e­a eiga a­ vera, tŠki fˇlksins til a­ gera umbŠtur ß ■jˇ­fÚlaginu og breyta ■vÝ. Flokkar, ■ingrŠ­i og ■rÝskipting valds er rÝkjandi stjˇrnkerfi. Ef ■jˇ­in vill breytingar ■urfa landsmenn og ■ingmenn a­ sameinast um ■Šr breytingar. Innan flokkanna sem og Ý samfÚlaginu ÷llu ver­ur lř­rŠ­i­ a­ vera Š­sta valdi­. Hugmyndir um stjˇrnlaga■ing vegna grundvallarbreytinga ß stjˇrnskipan lř­veldisins eru ■annig verulega tÝmabŠrar. Fyrstu mßl ß dagskrß ■ingsins hljˇta a­ ver­a skřrari a­skilna­ur valds og styrking ■ingrŠ­is Al■ingis.

Virkt lř­rŠ­i

Um stefnumi­ Samfylkingarinnar segir m.a. Ý l÷gum hennar:á"Hlutverk Samfylkingarinnar er a­ vinna a­ mˇtun Ýslensks samfÚlags bygg­u ß jafna­arstefnu, fÚlagshyggju, frelsi einstaklingsins, kvenfrelsi, jafnrÚtti borgaranna og samßbyrg­. Samfylkingin er opin ÷llum sem sty­ja markmi­ hennar. Samfylkingin vill lř­rŠ­islegt ■jˇ­skipulag byggt ß virkri ■ßttt÷ku almennings, valddreifingu og vir­ingu fyrir mannrÚttindum."

S˙ frjßlsa og sjßlfsag­a umrŠ­a sem fÚlagsmenn Ý Samfylkingunni og almenningur allur stundar n˙ dag hvern ß fundum, vinnust÷­um, heimilum, kaffih˙sum, Ý skˇlum e­a bara hvar sem er um allt samfÚlagi­, er forsenda fyrir beinu og virku lř­rŠ­i - bŠ­i innan stjˇrnmßlaflokka og utan. Raddir fˇlksins eiga a­ hljˇma og frjßlsa tjßningu mß aldrei ■vinga nÚ ■agga ni­ur.

A­ lifandi umrŠ­a flŠ­i um alla ■rŠ­i Samfylkingarinnar, um allt taugakerfi­, frß grasrˇt til forystu og aftur til baka er alls ekki veikleikamerki heldur vitnisbur­ur um heilbrig­i og styrk ■eirrar skapandi brei­fylkingar sem Samfylkingin er og ■arf a­ vera.

Rau­grŠn grasrˇt

Hin nřja rÝkisstjˇrn Samfylkingarinnar og Vinstri-grŠnna undir forsŠti Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur hlřtur a­ nřta sÚr ■au tŠkifŠri sem felast Ý ■eim mannau­i og ■eirri hugmyndaau­gi sem břr Ý flokksm÷nnum, grasrˇtinni og leggja ■annig grunn a­ rau­grŠnni framtÝ­. HÚr me­ er skora­ ß kj÷rna fulltr˙a stjˇrnarflokkanna beggja a­ leita reglulega til grasrˇtarinnar og ■jˇ­arinnar allrar vegna brřnna samfÚlagsverkefna og mikilvŠgra ßkvar­ana. A­eins ■annig eflist lř­rŠ­i­.

Og ■essari ßskorun hefur ■egar veri­ teki­, ■vÝ ß vel heppnu­u framtÝ­ar■ingi ß Hressˇ, laugardaginn 7. febr˙ar, var grasrˇtin Ý a­alhlutverki. Skapandi umrŠ­ur um brřnustu verkefnin voru uppbyggilegar og fj÷lmargar gˇ­ar hugmyndir fŠddust sem nřtast munu vi­ endurreisnina. Ůarna sanna­ist a­ ˇbeislu­ orka břr Ý flokksm÷nnum, ■eir eru hvergi af baki dottnir vi­ a­ uppfylla raunverulegt erindi Samfylkingarinnar vi­ Ýslenskt samfÚlag.

H÷fundur er varaforma­ur SamfylkingarfÚlagsins Ý ReykjavÝk og Ý flokksstjˇrn Samfylkingarinnar. Greinin birtist fyrst ß vefsvŠ­i Samfylkingarinnar; samfylking.is ■ann 16. febr˙ar 2009.


Skapandi samfÚlag

Broadway1

melaskoli_2_768068.jpgVar˙­!á┴ramˇtahugvekja ■essi fjallar ekki um kreppu, bankahrun, peningabruna nÚ Evrˇpusamruna. Nema ■ß a­ litlu leyti. H˙n fjallar um annan kraft sem kraumar Ý samfÚlaginu; sk÷punarkraftinn. Vanmeti­ hreyfiafl og umhverfisvŠnan orkugjafa sem ■rÝfst ßn yfirbyggingar. Hinga­ til hefur samfÚlagi­ spara­ sk÷punarkraftinn, en ß ■vÝ er engin ■÷rf, af honum er nˇg til.á═ upphafi ßrs og Ý breyttu umhverfi er hollt a­ horfa til frumlegra lausna og ÷­ruvÝsi hugmynda, virkja hugarorkuna. A­ hva­a svi­um samfÚlagsins ■arf n˙ a­ beina kastljˇsinu?

Menntun er lykillinn

Margir meta st÷­una ■annig a­ n˙ sÚ nau­synlegt a­ styrkja menntakerfi­, auka ßherslu ß nřsk÷pun og hinar svok÷llu­u skapandi atvinnugreinar, Creative Industries. Ůetta er rÚtt mat. Undirst÷­ur samfÚlagsins ver­a aldrei sterkari en ■roski og ■ekkingarstig ■jˇ­arinnar. Meiri menntun er lykillinn og ßsamt skynsamlegri nřtingu au­linda, nßtt˙ruvernd og fj÷lbreyttu hagkerfi getur landi­ risi­ ß nřjan leik.

Kalla­ er ß lausnir og a­ger­ir hafa ■egar veri­ kynntar sem eiga a­ stu­la a­ nřsk÷pun. Ůessar lausnir eru hinsvegar a­ mestu tengdaráatvinnuvegum sem ■egar hafa nokku­ tryggaáfˇtfestu. Beinast helst a­ ■eim hˇpum sem eru a­ stÝga ˙t˙r hßskˇlum og hafa teki­ ßkv÷r­un um sinn starfsvettvang.

Okkar gˇ­i i­na­arrß­herra hefur veri­ ˇst÷­vandi Ý ■vÝ a­ setja ß stofn sjˇ­i og veitur, safna Ý uppist÷­ulˇn, virkja sprota og veita frumkv÷­lum tŠkifŠri. Og hefur hloti­ gˇmade_in_usa_2_768075.jpg­an stu­ning annarra rß­herra. Ůessi verkefni mynda br˙ frß verndu­u umhverfi hßskˇlanna yfir ß vinnumarka­inn og skapa fj÷lda atvinnutŠkifŠra.áRÝkisstjˇrnin hefur ■annig reynt a­ bjˇ­a uppß nřjar lei­ir til ver­mŠtask÷punar vi­ gj÷rbreyttar a­stŠ­ur ■ar sem ßhŠttufjßrmagni­ er vÝ­sfjŠrri. SÚrstakar heimildir eru n˙ fyrir hendi sem eiga a­ draga ˙r atvinnuleysi og brotthvarfi af vinnumarka­i. Oft var ■÷rf en n˙ er nau­syn. Spurningin er hinsvegar hvort ■etta muni skila ßrangri til lengri tÝma liti­?

Varanlegar lausnir

Hvernig getum vi­ leyst sk÷punarkraftana ˙r lŠ­ingi svo ■eir nřtist samfÚlaginu til langframa en ver­i ekki a­eins brß­alausn Ý ney­? Hvernig ver­ur orkan beislu­ svo h˙n skili sÚr ßfram ˙tÝ hagkerfi­ sem raunverulegt fjßrmagn? Ver­i varanleg lausn.áEf rÚtt er ß mßlum haldi­, getur sß au­ur sem ■arna leynist veri­ nŠgilegur til ■ess a­ renna fleiri sto­um undiráefnahaginn og styrkja hagkerfi­ verulega. Breyttur veruleiki er ˇumflřmade_in_usa_768088.jpgjanlegur en sß veruleiki ■arf a­ byggjast ß s÷nnum ver­mŠtum og fj÷lbreyttum lausnum. Sřndarheimur sß sem krˇnubˇla nřfrjßlshyggjunnar var, er algj÷rlega ver­laus og vÝti til a­ varast.

En hvernig f÷rum vi­ a­ - hva­a m÷uleikar eru fyrir hendi? Ůurfum vi­ ekki a­ hugsa ˙t fyrir rammann og vera tilb˙in a­ umbylta n˙verandi kerfum? Ein lei­in er klßrlega Ý gegnum menntakerfi­. ŮŠr breytingar sem ger­ar voru ß l÷gum um skˇlastarf ß sÝ­asta ■ingi gefa gˇ­ fyrirheit og ■ˇnokkra m÷guleika. En er ■ar hugsa­ nŠgilega langt ˙tfyrir rammann? E­a er veri­ a­ festa eldri hugsun Ý sessi? Er kerfi­ nŠgilega opi­ fyrir nřjungum? Er svigr˙m fyrir skapandi hugsun nemenda og kennara? Er listgreinum veitt nŠgilegt rřmi?

ListfrŠ­sla Ý skˇlunum

Hvar ß a­ byrja - eigum vi­ a­ stefna a­ fleiri skapandi stundum og listfrŠ­slu Ý leikskˇla? ŮvÝ ekki ■a­? ListnŠmi Štti a­ ■roska skipulega um lei­ og skˇlagangan hefst og Ý grunnskˇla gŠti kennslan alfari­ sn˙ist um listsk÷pun og lifandi hugmyndavinnu nokkrar vikur ß hverjummhlxali.jpg vetri.á

Mikill sk÷punarkraftur leynist lÝka Ý grunnskˇlanum. Ůeir sem hafa upplifa­ hŠfileikakeppnina Skrekk, sem ═■rˇtta- og tˇmstundarrß­ ReykjavÝkur stendur fyrir ßrlega Ý samstarfi vi­ grunnskˇla borgarinnar, vita hversu mikil skapandi orka leysist ˙r lŠ­ingi ß ■eim vettvangi. Ůarna stÝga listamenn framtÝ­arinnar fyrst ß svi­.áFlestar skapandi stundir e­a listnßm ß grunnskˇlastigi eru enn■ß hluti af frÝstundatÝma nemenda. DrÝfum n˙ Ý ■vÝ a­ sameina skˇlastarf og skipulag­ar frÝstundir Ý heilstŠ­an skˇladag. Ůannig gŠti listfrŠ­slan or­i­ stŠrri ■ßttur Ý skˇlastarfinu og skapandi nemendur vali­ sÚr listgrein vi­ hŠfi, strax ß grunnskˇlaaldri.

Skapandi sumarst÷rf Hins h˙ssins eru anna­ verkefni ReykjavÝkurborgar sem Štti a­ starfrŠkja ßri­ um kring Ý samstarfi vi­ skˇlana, elstu bekki grunnskˇla og framhaldsskˇlana. Ůarna er kominn vÝsir a­ listaskˇla me­ fj÷lda nßmsbrauta. Margir starfandi listamenn hafa ■ar stigi­ sÝn fyrstu skref og fengi­ smj÷r■efinn af listrŠnu starfi.áVerkefni­ hˇfst fyrir fimmtßn ßrum sem sumarlecirque_du_soleil_3_768101.jpgikh˙s, atvinnubˇtavinna e­a nokkurs konar listrŠn bŠjarvinna. ═ sta­ ■ess a­ reita arfa, sˇpa g÷tur e­a grˇ­ursetja trÚ, fengu nokkrir tugir ungmenna a­ starfa vi­ sitt ßhugasvi­, leiklist, yfir sumarmßnu­ina. SÝ­an hafa fleiri listgreinar bŠst vi­ og verkefni­ ˙tskrifa­ hundru­ upprennandi listamanna. Eftirspurn eftir ■vÝ a­ fß a­ ey­a sumrinu ß ■ennan hßtt er mikil.

Framhaldsskˇlastigi­

Beinum kastljˇsinu a­ framhaldsskˇlastiginu ■ar sem fj÷lmargir einstaklingar taka ßkvar­anir um starfsvettvang framtÝ­arinnar. Menntaskˇlar landsins eru orkust÷­var, hugmyndaveitur ■ar sem mˇtun lÝfsgilda og hugsunar ß sÚr sta­. A­ grunnskˇla loknum mŠta nemendur fŠrir Ý flestan sjˇ og opnir fyrir nřjum ßskorunum. Hver og einn er ■ar ß eigin forsendum, g÷mlu vinahˇparnir oft fjŠrri gˇ­u gamni og alvara lÝfsins fŠrist nŠr. Ůß gildir a­ ˙rval nßmsbrauta sÚ fj÷lbreytt.á

Og vissulega er ˙rvali­ t÷luvert og st÷­ugt vaxandi. En er nŠgilega miki­ ˙rval af skapandi nßmsbrautum? Er listgreinum gert nŠgilega hßtt undir h÷f­i? Tˇnlist, leiklist, danslist, myndlist, ritlist, kvikmyndager­ og h÷nnun. Nokkrir sjßlfstŠ­ir frÝstundaskˇlar eru starfandi sem sinna listgreinum. Ůar fß nemendur einingar sem metnar eru til st˙dentsprˇfs. HÚr vantar ■ˇ sßrlega opinberan listaskˇla, skˇla skapandi greina, ß framhaldsskˇlastigi.

DŠmi eru auk ■ess um sjßlfsprotti­ skapandi fÚlagsstarf nemenda sem Ý m÷rgum tilfellum er fram˙rskarandi og gŠti hŠglega veri­ formlegur hluti af skˇlastarfinu. ═ sumum skˇlanna fß nemendur meira a­ segja einingar fyrir ■ßttt÷ku Ý slÝku fÚlagsstarfi. ŮvÝ ekki a­ stÝga skrefi­ til fulls og ■rˇa ■etta starf ß vettvangi menntamßlarß­uneytis?cirque_du_soleil_4_768122.jpg

Sem dŠmi um merkilegt starf nemendafÚlaganna ß ■essu svi­i mß nefna a­ elsta leikfÚlag landsins ┴ herranˇtt starfar Ý Menntaskˇlanum Ý ReykjavÝk, LeikfÚlag og Kˇr Menntaskˇlans vi­ HamrahlÝ­ eru l÷ngu lands■ekkt og sama mß segja um ßrleg Nemendamˇt Verzlunarskˇlans. Vi­ ■essi verkefni starfar fj÷ldi fagfˇlks sem lei­beinendur. Einnig mŠtti nefna spurningakeppnina Gettu betur, MŠlsku- og r÷krŠ­ukeppni og S÷ngkeppni framhaldsskˇlanna. Fj÷ldi lands■ekktra hljˇmsveita hefur auk ■ess sprotti­ upp˙r starfi nemenda og or­i­ a­ framtÝ­arstarfsvettvangi ■eirra.

Vissulega ■arf ß sama tÝma a­ huga a­ sameiginlegri mˇtun og sterkri grunnmenntun en mundi fj÷lbreytileikinn ekki ver­a til ■ess a­ brottfall minnka­i? Sumir finna ekki sÝna k÷llun Ý menntaskˇla og flosna upp˙r nßmi. Ekki endilega vegna ■ess a­ ■eir eru verri nßmsmenn en a­rir, heldur vegna ■ess a­ ■eir finna ekki nßm vi­ hŠfi. Me­ fj÷lbreytni ß fyrri stigum skˇlastarfs virkjum vi­ frumlega snillinga og hˇpa frumkv÷­la sem vŠru tilb˙nir ß vinnumarka­inn a­ framhaldsskˇla loknum. A­rir mundu skila sÚr Ý enn sÚrhŠf­ara hßskˇlanßm og yr­u ■annig ver­mŠt au­lind fyrir samfÚlagi­ allt.

Nřjir menntaskˇlar

═ mi­bŠ ReykjavÝkur og nŠsta nßgrenni vŠri hŠgt a­ stofna nokkra sÚrhŠf­a menntaskˇla. Ůeir ■yrftu ekki a­ vera fyrirfer­amiklir, gŠtu a­ mestu fengi­ inni Ý h˙snŠ­i sem n˙ ■egar er til sta­ar. Nˇg er til af au­u h˙snŠ­i. Kannski frß tuttugu til tv÷hundru­ nemendur Ý hverjum. LÝtil yfirbygging en sÚrsta­a hvers og eins ■eim mun meiri og dregin fram Ý samstarfi vi­ fyrirtŠki og stofnanir ß sama svi­i.áEkki er hÚr veri­ a­ leggja til einkavŠ­ingu skˇlanna, en heilbrigt samstarf vi­ atvinnulÝfi­ ■arf ekki a­ vera alslŠmt. Starfs■jßlfun og beintenging vi­ fagi­ yr­i ■annig snar ■ßttur Ý skˇlastarfinu. Svo gŠtu ■etta allt eins veri­ sÚrdeildir Ý ■eim cirque_du_soleil_768120.jpgmenntaskˇlum sem n˙ ■egar starfa. Sumir ■eirra starfrŠkja vÝsa a­ skapandi deildum. A­eins spurning um form.

F÷rum ß hugarflug; Leiklistarskˇli fyrir aftan Ůjˇ­leikh˙si­, Ý gamla LandssÝmah˙sinu vi­ S÷lvhˇlsg÷tu ■egar Listahßskˇlinn flytur ß Laugaveg, danslistarskˇli Ý gamla Morgunbla­sh˙sinu vi­ Kringluna ■egar HR flytur Ý Vatnsmřrina - rÚtt vi­ Borgarleikh˙si­ ■ar sem ═slenski dansflokkurinn starfar, popptˇnlistarskˇli ß H÷f­atorgi Ý samstarfi vi­ St˙dݡ Sřrland, n˙tÝmalistaskˇli Ý Hafnarh˙sinu Ý samvinnu vi­ Listasafn ReykjavÝkur, myndlistarskˇli Ý vi­byggingu vi­ Kjarvalssta­i, rokktˇnlistarskˇli vi­ Hlemm pl˙s, l˙­rasveitarskˇli Ý Hljˇmskßlanum, fatah÷nnunarskˇli vi­ hli­ina ß GallerÝ 17 ß Laugavegi, jafnrÚttisskˇli ß Hallveigarst÷­um og rith÷fundaskˇli, skˇli skapandi skrifa, Ý Mosfellsdalnum vi­ Glj˙frastein.

Opnum hugann enn frekar; T÷lvuleikjaskˇli Ý gamla Slysavarnarh˙sinu ß Grandagar­i vi­ hli­ina ß CCP, kvikmyndaskˇli Ý gamla HÚ­insh˙sinu, ■ar sem rjˇminn af Ýslenskum kvikmyndum hefur veri­ mynda­ur, br˙­uger­arskˇli Ý LatabŠ, Ý■rˇttakennaraskˇli Ý Laugardal, ■jßlfaraskˇli Ý kjarnanum vi­ KR-v÷llinn, handboltaskˇli vi­ Valsv÷llinn, keiluskˇli Ý ÍskjuhlÝ­, matrei­sluskˇli Ý Perlunni, laxvei­iskˇli Ý Elli­arßrdal og ver­brÚfaskˇli Ý gamla Landsbankanum (jß eigum vi­ ekki a­ kenna strßkunum a­ h÷ndla me­ ver­brÚf ß­ur en bankarnir ver­a aftur einkavŠddir).

ŮvÝ ekki a­ fara svo hringinn og draga fram sÚrkenni hvers sveitarfÚlags fyrir sig? SÚrhvert bŠjarfÚlag gŠti undirstrika­ ■ß ■ekkingu sem til sta­ar er og mi­la­ reynslu; Sjßvar˙tvegsskˇli ß ═safir­i, galdraskˇli ß str÷ndum, fornleifaskˇli ß Hˇlum, gar­yrkjuskˇli ß Fl˙­um, fer­a■jˇnustuskˇli ß Arnarstapa, blˇmarŠktunarskˇli Ý Hverager­i, humarvinnsluskˇli ß H÷fn, bŠjarhßtÝ­askˇli ß DalvÝk, jar­varmaskˇli Ý KrřsuvÝk, eldfjallaskˇli Ý Vestmannaeyjum og flugskˇli ß Mi­neshei­i.áOg ■annig mŠtti halda ßfram. Margir ■essa skˇla gŠtu auk ■ess vaki­ ßhuga erlendis og ■annig nřst al■jˇ­asamfÚlaginu. Evrˇpusambandi­ mundi vitanlega styrkja slÝkar menntastofnanir og nßmsmenn vÝ­a a­ mundu sŠkja hinga­ sÚrhŠf­a menntun og au­ga samfÚlagi­ um lei­.cirque_du_soleil_5_768123.jpg

Enginn framhjß vikt

Me­ nokkrum pennastrikum yr­i ■annig stˇrlega dregi­ ˙r brottkasti ˙r framhaldsskˇlum landsins og nemendur vikta­ir ß eigin forsendum. Enginn framhjß vikt. Ůannig yr­i rÚtt ver­mŠti hvers og eins reikna­ og honum svo b˙i­ ■a­ starfsumhverfi sem hentar ˇhß­ kynfer­i e­a kynhneig­, hŠ­ e­a ■yngd, brˇ­erni e­a ■jˇ­erni.

Flest stˇrfyrirtŠki landsins, jß og heimsins, eru saga frumkv÷­la, einstaklinga e­a skapandi stjˇrnenda, sem vildu breyta umhverfi sÝnu og gripu tŠkifŠri sem bu­ust. Au­vita­ hefur marka­urinn sÝ­an teki­ vel ß mˇti bestu hugmyndunum og gert ■Šr a­ stˇrvirkum al■jˇ­legum peningamaskÝnum. Ekkert segir a­ slÝkt geti ekki gerst Ý meira mŠli hÚrlendis.

ŮvÝ getum vi­ ekki ßtt okkar Křsildal vi­ Mřvatn ■ar sem t÷lvusÚrfrŠ­ingar heimsins hanna nřjustu forritin.áEr nŠsti Andy Warhol e­a Bill Gates kannski b˙settur ß ═slandi? Hva­ me­ finnska Nokia-sÝmafyrirtŠki­? Ůegar Nokia var b˙i­ a­ metta finnska marka­inn me­ g˙mmistÝgvÚlum, dekkjum og sjˇnvarpstŠkjum fˇr ■a­ a­ hugsa hnattrŠnt og hˇf framlei­slu ß farsÝmum. GŠti ■etta gerst hÚr?áEr nŠsta nafni­ Ý farsÝmaheiminum 66░North e­a Cintamani? Ver­a ■a­ kannski fart÷lvur e­a fer­asjˇnv÷rp? GŠti nŠsti t÷lvurisi komi­ frß ═slandi? Ůa­ ■arf ekki nema einn frumkv÷­ul eins og Steve Jobs stofnanda Apple til a­ koma ß fˇt al■jˇ­legu stˇrveldi ß svi­i hßtŠkni. Hva­ me­ Google-gaurana og Facebook-fřrinn, gßtu ■eir ekki allt eins fŠ­st Ý blokk Ý HlÝ­unum?

Og ekki voru ■a­ sŠnsku kj÷tbollurnar sem ger­u Ingvar Kamprad rÝkan, svo ßgŠtar sem ■Šr eru. Nei ■a­ var hugmyndaflugi­ hans. Og ef hann hef­i b˙i­ ß ═slandi, fari­ einn gˇ­an vecirque_du_soleil_6_768124.jpg­urdag Ý Miklagar­ sßluga til a­ kaupa sÚr bˇkahillur og svo ekki komi­ ■eim Ý bÝlinn sinn, ■ß hef­i hugmyndin a­ Ikea h˙sgagnaversluninni allt eins geta­ kvikna­ vi­ Holtagar­ana.áHva­ mundi sÚrhŠf­ur frumkv÷­laskˇli a­ sŠnskri fyrirmynd framkalla margar fram˙rskarandi hugmyndir me­ tilheyrandi ver­mŠtask÷pun fyrir ■jˇ­arb˙i­? Skapandi tŠkniskˇli gŠti lÝka fŠtt af sÚr al■jˇ­legan hßtŠknii­na­ og framlei­slu. ŮvÝ ekki a­ framlei­a sˇlarrafhl÷­ur e­a vistvŠnar ljˇsaperur hÚrlendis?

BÝtlarnir frß Sey­isfir­i

Gßtu BÝtlarnir ekki allt eins Šft l÷gin sÝn Ý fjßrh˙si ß Sey­isfir­i eins og Ý kirkju Ý Liverpool? ┌tflutningstekjur Breta af tˇnlist ß sj÷unda ßratug sÝ­ustu aldar voru meiri en af ÷llum ÷­rum ˙tflutningsgreinum. Allt sem hef­i ■urft, fyrir utan segulbandsstŠki, eru tveir gÝtarar, gamalt pÝanˇ og kannski hßlft trommusett. Jß e­a eins og einn tˇnlistarskˇli ß framhaldsskˇlastigi.

LÝklega mß segja a­ eitt ÷fgafyllsta dŠmi­ um heila borg bygg­a Ý kringum skapandi atvinnugreinar, sÚ bandarÝska borgin Las Vegas sem reist var ß sandi ˙tÝ ey­im÷rkinni fyrir vafasamt fjßrmagn (nˇg hefur lÝka veri­ af pappÝrspeningum hÚr sÝ­ustu ßr). Ůar er n˙ milljˇnaborg sem grundvallast ß fer­a■jˇnustu, verslun, tˇnlist, leikh˙sum, skemmtist÷­um, arkitekt˙r, h÷nnun (ekki alltaf smekklegri reyndar) og au­vita­ spilavÝtum.á

Og Ý Las Vegas hefur eitt flottasta menningarfyrirtŠki­ ß heimsvÝsu, hinn magna­i Cirque Du Soleil, kanadÝski Sˇlarsirkusinn, hrei­ra­ um sig. Fleiri hundru­ starfsmanna setja ■ar upp hverja glŠsisřninguna ß fŠtur annarri sem hver um sig kostar marga milljar­a en skilar framlei­endum samt grÝ­armiklum tekjum. Svo ekki sÚ tala­ um tekjur borgarinnar og afleidd st÷rf.áCirque Du Soleil sem einnig starfrŠkir n˙ al■jˇ­legan listaskˇla, er me­ h÷fu­st÷­var Ý Montreal ■ar sem nřcirque_du_soleil_1_768125.jpgjar sřningar eru ■rˇa­ar. Ůa­an fer­ast fleiri ■˙sund listamenn og starfsmenn hans frß um 40 l÷ndum me­ fj÷lmargar sřningar ßrlega. FjarlŠg­in frß Kanada til heimsborganna ■ar sem sřningar Cirque hafa blˇmstra­ hefur aldrei st÷­va­ v÷xt fyrirtŠkisins. Yfir 80 milljˇn manna hafa sÚ­ sřningar sirkusins. Eigum vi­ a­ rŠ­a ■a­ eitthva­ hva­ slÝk ver­mŠtask÷pun mundi gera fyrir ■jˇ­arb˙i­ Ýslenska!

Og hvernig hˇfst ■etta stˇrkostlega Švintřri? J˙, fyrir tuttugu og fimm ßrum, Ý atvinnubˇtavinnu nokkurra g÷tulistamanna Ý Quebec. Me­ a­sto­ stjˇrnvalda Ý Kanada, sem m.a. ˙tvegu­u h˙snŠ­i til starfseminnar og greiddu atvinnulausum fyrir listrŠna bŠjarvinnu, nß­i verkefni­ fˇtfestu. G÷tulistamennirnir hafa ■annig endurgoldi­ samfÚlagi sÝnu margfalt, bŠ­i Ý fjßrhagslegum, en ekki sÝ­ur menningarlegum ver­mŠtum.

Spila­ ß Sprengisandi

ŮvÝ gŠtum vi­ ekki ßtt okkar Glas Vegas ß Sprengisandi, herja­ ß norrŠna fer­amannamarka­inn og bo­i­ hinga­ skemmtanagl÷­um Skandin÷vum. Ůeir mundu gista ß Ýshˇtelum og Ý hraunhellum, fari­ Ý gl˙fraklifur, skÝ­ag÷ngur og vÚlsle­afer­ir og skauta­ ß Ýsil÷g­um mi­lunarlˇnum. Ůar mundu svo stˇrsřningar leikhˇpsins Vesturports la­a a­ menningart˙rista, Ýslenskar kvikmyndir sřndar Ý snjˇh˙sum og hljˇmsveitin Sigur-Rˇs halda tˇnleika Ý sÝnu nßtt˙rulega umhverfi.á

E­a hva­, er hÚr of langt gengi­? Eflaust mundu spilavÝti undir j÷kli ekki falla a­las_vegas_2_768126.jpgávi­kvŠmri Ýmynd ■jˇ­arinnar og lÝklega er ■etta ein ■eirra hugmynda sem flokkast mundu undir seinni tÝma pŠlingu og enda ofanÝ sk˙ffu ■anga­ til nŠsta bankabˇla birtist.

Ůa­ er au­vita­ ljˇst a­ ekki allar hugmyndir ver­a a­ veruleika, heldur mun a­eins hluti ■eirra ver­a a­ ar­bŠrum fyrirtŠkjum.á┴hŠttan er ■vÝ alltaf t÷luver­ Ý upphafi og grunnfjßrfestingin nokkur. Ůa­ jßkvŠ­a er a­ hvert starf vi­ skapandi greinar kostar a­eins brotabrot af ■vÝ sem ■a­ kostar Ý stˇri­ju og fjßrfestingin er beint Ý mannau­i en ekki steinsteypu. Og fjßrfesting Ý mannau­i er nßkvŠmlega ■a­ sem samfÚlagi­ ■arf Ý dag.

FordŠmin eru lÝka sannarlega til sta­ar, toppfyrirtŠki ß bor­ vi­ Íssur og Marel,las_vegas_skilti_768130.jpg sem Ý dag eru ar­bŠr framlei­slufyrirtŠki, byrju­u Ý bÝlsk˙rum og byggja starfsemi sÝna ß skapandi greinum, ■ß einkum v÷ru- og i­nh÷nnun en innan ■eirra hafa ßvallt starfa­ margir h÷nnu­ir.á

Borgarleikh˙si­, ═slenska Ëperan, SinfˇnÝuhljˇmsveitin, Dansflokkurinn, St÷­ 2, LatibŠr, Iceland Airwaves og t÷lvuleikjarisinn CCP eru sÝ­an gˇ­ dŠmi um verkefni sem byrju­u smßtt en hafa vaxi­ Ý ÷flug fyrirtŠki ß menningarsvi­inu, skapa st÷rf og skila ver­mŠtum til samfÚlagsins. Og ekki mß gleyma fj÷lda auglřsingastofa, ljˇsmyndara, arkitekta, kvikmyndaframlei­enda og sjßlfstŠ­ra leikh˙sa, allt skapandi atvinnufyrirtŠki, m÷rg hver ar­bŠr.

Skapandi stˇrborgir

Fleiri dŠmi um heilu borgirnar sem byggjast a­ miklu leyti upp ß skapandi i­na­ibroadway_ny_768133.jpg eru t.d. MÝlanˇ sem ■ekkt er fyrir hverskonar h÷nnun, Hollywood ■ar sem kvikmyndager­ rŠ­ur rÝkjum, ParÝs er mekka tÝskunnar og hvar vŠri VÝnarborg ßn tˇnlistar. Vi­ Broadway Ý New York og ß West End Ý London hefur stˇrvirkur leiklistari­na­ur hrei­ra­ um sig.á

Mi­borg Lund˙na er raunar dŠmi um borg sem hefur umbreyst ß nokkrum ßratugum Ý skapandi i­na­arsvŠ­i ■ar sem listgreinar ■rÝfast og hafa teki­ vi­ af hef­bundnum framlei­slugreinum. Ůar fer fram grÝ­armikil h÷nnun, tˇnlistar- og kvikmyndaframlei­sla sem skilar fj÷lm÷rgum afleiddum st÷rfum. Sama mß segja um New York en bß­ar ■essar borgir eiga ÷flugt skˇlakerfi sem sty­ur ■ennan i­na­.

Fj÷lmargar borgir um allan heim eru a­ fylgja Ý kj÷lfari­ sem alhli­a lÝfsgŠ­aborgir me­ ßherslu ß grŠnar skapandi atvinnugreinar. Flestar ■eirra reka skapandi menningarpˇlitÝk og hafa sett grÝ­armiki­ fjßrmagn Ý lista- og menningarhßtÝ­ir sem bera gjarnan nafn borganna og eru stolt borgaryfirvalda.á

Evrˇpusambandi­ hefur um ßrabil sta­i­ fyrir verkefninu Menningarborg Evrˇpu, European Capital of Culture, ■ar sem valdar borgir fß sÚrstakt kastljˇs sambandsins. Margar evbroadway_skilti_768134.jpgrˇpskar borgir hafa blˇmstra­ Ý kj÷lfari­ og draga a­ sÚr bŠ­i fer­amenn og grei­endur ˙tsvars.

Arkitekt˙r er svo hli­arafur­ af umbreytingum borganna og eitt megin a­drßttarafl fer­amanna. Stˇrvirkur byggingari­na­ur fylgir Ý kj÷lfari­ bŠ­i vegna nřbygginga og samg÷ngumannvirkja en ekki sÝ­ur vegna verndunar gamalla og s÷gufrŠgra h˙sa og umhverfis. JafnvŠgi Ý verndun og uppbyggingu er oft h÷fu­verkefni borgaryfirvalda og hefur vÝ­a tekist svo vel til a­ engin raunveruleg framlei­sla fer fram Ý mi­borgunum, allt byggist ■ar ß fer­amannai­na­i; veitingast÷­um, leikh˙sum, tˇnlist og listas÷fnum.

west_end_2_768135.jpgFer­amannai­na­urinn er ■annig anna­ afsprengi umbreytinga og hvers konar ■jˇnusta blˇmstrar Ý kringum ■essa kjarna me­ beinum jßkvŠ­um ßhrifum ß hagkerfi borganna. Forsenda umbreytinga sem ■essa er lÝka vi­rß­anlegt ve­ur, st÷­ugleiki og fri­ur en ekki sÝ­ur hßtt menntunarstig samfÚlagsins. Eru jafnvel samskonar m÷guleikar Ý ReykjavÝk, ■ß vitanlega ß smŠrri skala og allt mi­a­ vi­ hina margfrŠgu h÷f­at÷lu?

Spennandi menning

En hva­ kemur ˙t˙r skapandi skˇlakerfi? ═ byrjun er au­velt a­ Ýmynda sÚr ■ann mßtt sem leysist ˙r lŠ­ingi ■egar allir ■essir skˇlar hafa teki­ til starfa og orkan og sk÷punarkrafturinn hrÝslast um samfÚlagi­. Eftir fimm til tÝu ßr gŠtum vi­ sÝ­an sÚ­ hundru­, jafnvel ■˙sundir sprotafyrirtŠkja ß menningarsvi­inu og listastofnanir spretta upp eins og gork˙lur um allt samfÚlagi­.vatnsmyri_-_tillaga_graeme_massie_2_768137.jpg

Skapandi atvinnugreinar eru grŠnar, sjßlfbŠrar og starfsemin er Ý fÝnu jafnvŠgi vi­ nßtt˙runa. ŮŠr eru mikilvŠgur hluti af grŠnu hagkerfi framtÝ­arinnar ■ar sem ÷ll afleidd st÷rf eru vistvŠn. Ekki er heldur gengi­ ß orkuau­lindir Jar­arinnar, ja nema ■ß hugarorkuna og af henni er nˇg til.á

En hva­, umfram anna­, sameinar skapandi atvinnuvegi? J˙, flestar afur­ir ■eirra, v÷rur, krefjast ■ess af neytandanum a­ hann sÚ hluti af sk÷puninni. Hluti af afur­inni og upplifunni vi­ notkun v÷runnar. Varan sjßlf er ekki loka˙tgßfa heldur er framlag neytandans og Ý sumum tilfellum einnig flytjandans, ■a­ sem fullkomnar framlei­sluna. Tˇnverk ßn hlustenda og/e­a flytjenda, ritverk ßn lesenda og leikverk ßn ßhorfenda og/e­a leikenda, t˙lkendanna, eru ■annig ekki endanlegar ni­urst÷­ur, heldur a­eins skissur.

Og hvar gŠti ■etta samfÚlag helst blˇmstra­? Hvar yr­i ■ungami­jan - grŠni kjarninn? ═ ■vÝ sambandi er ekki ˙r vegi a­ horfa til Vatnsmřrarinnar og gj÷rbreyttu framtÝ­arskipulagi ■ess svŠ­is. Ůar ver­ur nˇg plßss fyrir fj÷lda skapandi orkust÷­va sem starfa mundu me­ hßskˇlum og fyrirtŠkjum ß svŠ­inu.áÍflugur ■ekkingarkjarni gŠti ■annig risi­ Ý Vatnsmřrinni Ý ReykjavÝk, i­andi af fj÷lbreyttu mannlÝfi. Margir mundu lÝka vilja b˙a Ý nßvÝgi vi­ ■ennan su­upott, taka ■ßtt Ý gerjuninni. ═ slÝku umhverfi ver­ur menningin spennandi.

Vatnsmřri - Tillaga Graeme Massie


Sex grß­ur gŠtu breytt heiminum

SixDegrees

UmrŠ­an um hnattrŠna hlřnun, Global Warming, snřst a­ miklu leyti um ni­urst÷­ur vÝsindalegra rannsˇkna og hversu nßkvŠmar og raunhŠfar ■Šr sÚu. Nefndar eru mismunandi t÷lur um hve mikil hlřnunin kunni a­ ver­a e­a jafnvel hvort nokkur hlřnun ver­i yfirh÷fu­. Fj÷lmargar rannsˇknir hafa veri­ ger­ar enda eru ve­urfar, umhverfi, dřralÝf og vistkerfi­ svo vÝ­tŠk rannsˇknarefni a­ stˇr hluti vÝsindamanna heimsins kemur me­ einhverjum hŠtti a­ verkefninu.

Flestir eru sammßla um a­ t÷luver­ hlřnun hafi n˙ ■egar ßtt sÚr sta­ og rannsˇknir sřna a­ me­alhiti hŠkka­i um eina grß­u celsius ß sÝ­ustu ÷ld. Mannkyni­ hefur aldrei lifa­ tÝmabil ■ar sem me­alhitinn er einni grß­u hŠrri en hann er n˙na og ß sÝ­ustu milljˇn ßrum hefur ekki veri­ heitara.á

Flestar rannsˇknir sřna einnig a­ ef a­eins me­alspßr rŠtast er samt veruleg vß fyrir h÷ndum og breytingar ver­a miklar og ˇafturkrŠfar. VÝsindasamfÚlagi­ er or­i­ algj÷rlega sammßla um ■essar ni­urst÷­ur og skřrsla Loftslagsnefndar Sameinu­u ■jˇ­anna, Intergovernmental Panel on Climate Change, spßir ■vÝ a­ hlřnunin ver­i ß milli 1,4 til 6,4 grß­ur celsius ß ■essari ÷ld. Ef me­alspßr IPCC rŠtast og hlřnunin ver­ur t.d. um ■rjßr grß­ur mun lÝf manna og vistkerfi­ gj÷rbreytast.

En enginn veit nßkvŠmlega hvert raunverulega stefnir og vandasamt er a­ spß fyrir um framtÝ­ loftslagsins. Einnig er deilt um hvort s˙ hlřnun sem kunni a­ vera framundan sÚ hŠttuleg manninum og sumir telja a­ lÝti­ mßl ver­i a­ a­lagast breyttum a­stŠ­um. Ůessar raddir heyrast ■ˇ Š sjaldnar ■egar augljˇsar sannanir fyrirádramatÝskum aflei­ingum hlřnunar birtast n˙ nßnast daglega Ý fj÷lmi­lum.

HŠst fer deilan um ■a­ hvort hlřnunin sÚ af mannav÷ldum e­a hvort um e­lilega hlřnun og ve­urfarssveiflu sÚ a­ rŠ­a. Margt bendir til ■ess a­ ■essari deilu fari lÝka a­ lj˙ka og hŠgt ver­i a­ sameinast um vÝ­tŠka vi­brag­sߊtlun. Nßnast allar ■jˇ­ir heims hafa teki­ h÷ndum saman um hnattrŠn vi­br÷g­. Meira a­ segja BandarÝkjastjˇrn er a­ sn˙ast ß sveif me­ ■eim sem vilja a­ger­ir strax og hefur loksins gert ߊtlun um minni losun grˇ­urh˙salofttegunda. Ůa­ er gˇ­s viti, en BandarÝkin hafa um ßrabil losa­ mest allra og dregi­ lappirnar Ý ■essum mßlum.

Sameinu­u ■jˇ­irnar hafa leitt umrŠ­ur og samningager­ vegna loftslagsbreytinga. Nßnast allar ■jˇ­irnar eru a­ilar a­ rammasamkomulagi um vi­br÷g­ vi­ loftslagsbreytingum, United Nations Framework Convention on Climate Change, frß ßrinu 1992. Kyoto bˇkunin, ■ar sem kve­i­ er ß um hve miklum koltvÝsřringi ■jˇ­irnar,á■.m.t. ■rˇunarl÷nd,ámega losa ˙t Ý andr˙mslofti­ var svo undirritu­ ßri­ 1997. Allar ■jˇ­irnar hafa sta­fest bˇkunina nema BandarÝkin, en h˙n gildir til ßrsins 2012. Nřtt ferli er ■egar hafi­ ■ar sem sami­ ver­ur um nř vi­mi­ eftir ßri­ 2012. Stefnt er a­ ■vÝ undirrita nřja bˇkun ß rß­stefnu Ý Kaupmannah÷fn ßri­ 2009.á

RÝkisstjˇrnin hefur ßkve­i­ a­ fylgja stefnu Evrˇpusambandsins og stefna a­ 50-75% minni losun grˇ­urh˙salofttegunda ßri­ 2050 mi­a­ vi­ losunina ßri­ 1990. Ůa­ ver­ur ekki lÚtt verk fyrir ═sland a­ uppfylla ■essi skilyr­i mi­a­ vi­ st÷­una Ý dag. Ů÷rf er ß allsherjar ßtaki hÚr heima.

═ heimildarmynd National Geographic sjˇnvarpsst÷­varinnar, Six degrees could change the world, Sex grß­ur gŠtu breytt heiminum, fjallar ß afar ßhrifarÝkan hßtt um hugsanlega hnattrŠna hlřnun. Dregnar eru skřrar lÝnur vegna m÷gulegra aflei­inga og sterkt myndmßl nota­ til a­ lřsa a­stŠ­um. Ger­ er grein fyrir ■eim breytingum sem hver grß­a af hŠrri me­alhita hefur Ý f÷r me­ sÚr, allt frß einni grß­u uppÝ sex grß­ur. Aflei­ingarnar eru allsherjar nßtt˙ruhamfarir, stˇrfelldar breytingar ß umhverfi og ve­urfari og grÝ­arleg ey­ilegging ß lÝfrÝkinu. Ljˇst er a­ ef svartsřnustu spßr ver­a a­ veruleika mun mannkyni­ ekki lifa af.

Verulegar loftslagsbreytingar eru sta­reynd. ŮŠr gerast hratt og mannkyni­ mun fljˇtt upplifa gj÷rbreytta tÝma og fer­ast um ˇkanna­ umhverfi. Enn■ß er hlřnunin ■ˇ ekki stjˇrnlaus, ■.e. h˙n hefur ekki nß­ ■eim punkti ■egar ekki ver­ur aftur sn˙i­. Ůetta er s˙ ßskorun sem mannkyni­ stendur frammi fyrir. A­ sn˙a ■rˇuninni vi­ ß­ur en sß tÝmapunktur kemur a­ ekki ver­i aftur sn˙i­. TÝminn til a­ breg­ast vi­ er ■vÝ n˙na.

á

á

á


Ellefta stundin

The 11th Hour
Markmi­ heimildarmyndarinnar The 11th Hour, e­a Ellefta stundin, er a­ rannsaka ßstand mannkyns undir ˇgninni af yfirvofandi loftslagsvß. Hva­a hindranir eru Ý vegi og hva­a lei­ir eru m÷gulegar til ˙rbˇta? Margir af virtustu vÝsindam÷nnum, h÷nnu­um, sagnfrŠ­ingum og hugsu­um okkar tÝma koma fram Ý myndinni, meta st÷­una og leggja fram hugmyndir a­ lausnum. Myndin er framleidd af Leonardo DiCaprio.

Leita­ er svara vi­ ■eirri spurningu hvers vegna mannkyni­ vir­ist vera ß gˇ­ri lei­ me­ a­ valda ˇafturkrŠfu stˇrslysi ß nßtt˙runni og hva­a lei­ir eru fŠrar til a­ afstřra ■vÝ slysi. Fari­ er yfir stutta s÷gu mannkyns Ý samhengi vi­ u.■.b. fj÷gurra milljar­a ßra s÷gu lÝfs ß J÷r­inni og sko­a­ er hva­ framtÝ­in kann a­ bera Ý skauti sÚr, fyrir mannkyni­ annars vegar og nßtt˙runa hinsvegar.

Myndin er stˇrmerkilegt, upplřsandi og nau­synlegt innlegg Ý ■ann su­upott sem umrŠ­an um hlřnun Jar­ar er. SjˇnrŠnt er h˙n mj÷g ßhrifarÝk, ■rßtt fyrir a­ h˙n byggist a­ miklu leyti upp ß einf÷ldum vi­t÷lum. Fj÷lbreytt og ÷flugt myndmßl er nota­ til a­ sty­ja vi­ frßs÷gnina. Ekki spillir frßbŠr tˇnlist sem m.a. er ˙r smi­ju Sigur-Rˇsar.

Frßs÷gnin Ý myndinni hverfist um umhverfismßl og loftslagsvandann og skilur jafnvel eftir fleiri spurningar en h˙n svarar. Lausnir ß vandanum eru ekki einfaldar nÚ au­sˇttar en eru samt margar n˙ ■egar uppß bor­inu og tiltŠkar, bÝ­a framkvŠmda. Yfirgripsmiklar sta­reyndir eru settar fram um ßstand nßtt˙runnar og loftslagsins. Ůetta er mikilvŠg ■ekking sem ekki er hŠgt a­ lÝta framhjß undir neinum kringumstŠ­um. Ůekking sem t.d. stjˇrnmßlamenn hafa si­fer­islega skyldu til a­ breg­ast vi­.

Sterk og sannfŠrandi r÷k eru fŠr­ fyrir helstu breytum og ßhrifav÷ldum loftslagsvandans og ni­ursta­an er mj÷g skřr. Breg­ast ■arf strax vi­ svo ekki fari illa. Breg­ast ■arf vi­ me­ mj÷g vÝ­tŠkum rß­um ß hnattrŠnum vettvangi og ß flestum svi­um samfÚlagsins. Nřir orkugjafar ■urfa a­ mˇtast. Nřtt hagkerfi ■arf a­ ■rˇast. Nř hugsun ■arf a­ fŠ­ast.

Vandamßlin sem mannkyni­ stendur frammi fyrir eru ekki vÝsindaleg, tŠknileg nÚ efnafrŠ­ileg heldur eru ■au fyrst og fremst menningarleg og hugarfarsleg. StŠrstu vandamßlin eru hugsunarhßttur mannsins og ■a­ pˇlitÝska og fÚlagslega skipulag sem ■jˇ­ir og samfÚl÷g hafa komi­ sÚr upp. Skipulag sem a­ mestu leyti byggist ß neyslu, peningum, v÷ldum og efnishyggju. Ůa­ eru stŠrstu hindranirnar, a­ breyta hugarfari og menningu ■jˇ­a og ■eim hra­a takti sem ma­urinn gengur eftir.

A­ koma ß jafnvŠgi ß milli manns og nßtt˙ru er ekki afturf÷r til fortÝ­ar heldur lÝfsnau­synleg framf÷r, raunsŠ og r÷krÚtt ■rˇun. Ůetta nřja nßtt˙rulega jafnvŠgi ■arf ekki a­ vera hallŠrislegt e­a gamaldags, heldur getur or­i­ hßtŠknilegt og n˙tÝmalegt. GrŠnt hagkerfi bř­ur uppß ˇendanlega nřja m÷guleika og ekki sÝst spennandi vi­skipta- og v÷ruhugmyndir.

Neyslu- og grŠ­gissamfÚlag n˙tÝmans er tÝmaskekkja og getur aldrei or­i­ anna­ en tÝmabundi­ ßstand. N˙verandi menning flestra samfÚlaga leggur eignarhald manna ß nßtt˙runni til grundvallar. Ma­urinn rŠ­ur og drottnar. LandssvŠ­i og au­lindir ganga kaupum og s÷lum og nřting er Ý ■ßgu hagsŠldar fßrra einstaklinga ß kostna­ nßtt˙runnar. Er ■etta rÚtt hugsun? Getur ■etta gengi­ til framtÝ­ar? Varla. Ătti mannkyni­ ekki frekar a­ vera Ý ■jˇnustu nßtt˙runnar, me­ au­lindir og land a­ lßni, ef ekki frß framtÝ­arkynslˇ­um, ■ß a­ lßni frß nßtt˙runni sjßlfri?

Ma­urinn er ˇa­skiljanlegur hluti nßtt˙runnar og geymir Ý raun frumeindir allt frß upphafi lÝfs Ý lÝkama sÝnum. ═ genum mannsins leynist saga lÝfsins. Mannkynssagan. En sta­reyndin er samt s˙ a­ 99,9999% af ÷llum tegundum lÝfs ß J÷r­inni frß upphafi eru ˙tdau­ar. Ůa­ eru ■vÝ ekki miklar lÝkur ß ■vÝ a­ mannkyni­ lifi af og sÚrstaklega ■ar sem mannkyni­ er ofarlega Ý fŠ­uke­junni er ■a­ Ý ßhŠttuhˇpi; ˙trřmingarhŠttu. ═ ■vÝ samhengi er ˙tliti­ dauft. En okkar kynslˇ­ getur samt reynt a­ tefja ■etta ferli, hlusta­ ß vÝsindin og teki­ mark ß ney­arkalli nßtt˙runnar.

Ma­urinn ■arf enn ß nř a­ enduruppg÷tva tilvist sÝna ogáendurhannaásamspil sitt vi­ nßtt˙runa. Skapa ■arf vistvŠnt, sjßlbŠrt hagkerfi sem byggir ekki ß jar­efnaeldsneytum sem orkugj÷fum heldur endurnřjanlegum orkugj÷fum. Sˇlin er helsti lykillinn a­ nřjum orkugj÷fum og reyndar a­ ÷llu lÝfi ß J÷r­inni Ý gegnum ljˇstillÝfun. Margar nřjar lausnir sn˙ast um beislun ß kr÷ftum sˇlarljˇssins en nřting vatnsorku er lÝka ■a­ sem horft er til Ý auknum mŠli og ■ar geta ═slendingar lagt lˇ­ ß vogarskßlarnar.

Nřja vistvŠna hagkerfi­ ■arf a­ sn˙a vi­ dau­adŠmdri ■rˇun einnar tegundar svo hŠgt ver­i a­ hverfa frß undirb˙ningi jar­arfarar mannsins. Ůetta snřst ■vÝ ekki um a­ bjarga J÷r­inni heldur mannkyninu og ef ma­urinn getur veri­ upphaf vandans hlřtur hann lÝka a­ geta veri­ uppspretta lausnarinnar.

á

NÝu milljar­ar

J÷r­in a­ nŠturlagi

Ůrˇun mannfj÷lda ß J÷r­inni var framanaf Ý jafnvŠgi og fj÷lgun manna hŠgfara. Ůa­ var ekki fyrr en ß 20. ÷ld a­ mannkyninu tˇk a­ fj÷lga verulega og mun hra­ar en ß­ur. I­nbyltingunni Ý lok 19. aldar fylgdi mikil fˇlksfj÷lgun og sama mß segja um tŠknibyltingu sÝ­ustu ßratuga, en af henni hefur hlotist mikil fj÷lgun. Um mi­ja 20. ÷ld voru um tveir milljar­ar manna ß J÷r­inni. A­eins ■remur ßratugum sÝ­ar haf­i s˙ tala tv÷faldast og Ý dag, r˙mlega sextÝu ßrum sÝ­ar telur mannkyni­ um sex og hßlfan milljar­, sem er ■ref÷ldun ß einni mannsŠvi.

Ůessi mikla fˇlksfj÷lgun er a­ m÷rgu leyti jßkvŠ­, ■vÝ ljˇst er a­ lÝfsskilyr­i, heilsa og afkoma manna hafa batna­ ■egar ß heildina er liti­, sÚrstaklega ß Vesturl÷ndum. MannsŠvin hefur lengst sem hlřtur a­ teljast jßkvŠtt framfaraskref, en ■essi hra­a fj÷lgun helst einnig Ý hendur vi­ breytingar ß loftslaginu og er stˇr ßhrifavaldur Ý yfirvofandi loftslagsvß.

Svo hr÷­ fˇlksfj÷lgun gerir ■a­ a­ verkum a­ ÷ll nßtt˙ran er undir stˇrauknu ßlagi, ekki sÝst n˙, ■egar hra­ar fj÷lgar Ý millistÚttum og neysla og framlei­sla eykst ß ß­ur ˇ■ekktum hra­a. Af hverjum 33 tonnum af framleiddum v÷rum Ý heiminum er 32 tonnum hent. A­eins eitt tonn af 33 eru varanlegar framlei­sluv÷rur, afgangurinn er sorp. Vi­ ■essa ■rˇun, sem ekki sÚr fyrir endan ß, eykst t.d. ßlagi­ ß helstu mßlma og jar­efnaeldsneyti og notkun vatns eykst, en ferskvatn er n˙ or­in ein eftirsˇttasta au­lind Jar­ar.

Hluti af lausninni hlřtur ■vÝ a­ vera a­ koma b÷ndum ß ■essa hr÷­u mannfj÷lda■rˇun og leita jafnvŠgis vi­ nřtingu og verndun au­linda. Mannkyni­ gengur Ý auknum mŠli og st÷­ugt hra­ar ß au­lindir nßtt˙runnar, ßn ■ess a­ gŠta ■ess a­ e­lileg endurnřjun fari fram. SjßlfbŠrni au­linda er fˇrna­. Sumar au­lindir hafa af ■essum s÷kum ■urrkast upp sem ■ř­ir a­ ■eirra ver­ur ekki noti­ framar, a.m.k. ekki fyrr en eftir hundru­ e­a ■˙sundir, jafnvel milljˇnir ßra.

Taka mß olÝulindir sem dŠmi. Ljˇst er a­ olÝa er takm÷rku­ au­lind og eldsneyti sem mannkyni­ er or­i­ hß­. OlÝan er au­lind sem nŠr alls ekki a­ vi­halda sÚr me­ slÝkri ßsˇkn og ver­ur lÝklega uppurin innan nokkurra ßratuga. OlÝa og ÷nnur jar­efnaeldsneyti ver­a til dj˙pt Ý jar­l÷gum ß ■˙sundum ßra og ■vÝ ljˇst a­ of geyst er fari­ ef h˙n ■urrkast upp ß nokkur hundru­ ßrum. SlÝk ■rˇun gengur e­lilega ekki, hvorki hva­ olÝu nÚ a­rar au­lindir var­ar. Leita ■arf nřrra lei­a og ■rˇa orkugjafa Ý sßtt vi­ ferli og hra­a nßtt˙runnar. SlÝk vi­horf eru sem betur fer a­ ver­a algild, en ■ˇ er langt Ý land a­ jafnvŠgi sÚ nß­.

S˙ sta­reynd a­ nř kolakn˙in verksmi­ja er gangsett nßnast vikulega Ý KÝna er ˇgnvekjandi og ■ar er toppnum ekki nŠrri ■vÝ nß­. Mengun sem af ■essu stafar er afar mikil og berst vÝ­a. KÝna notar n˙ meira af kolum en BandarÝkin, l÷nd Evrˇpu og Japan samanlagt og ß nŠstu 25 ßrum mun KÝna brenna meira af kolum og senda meira af koltvÝsřringi ˙t Ý andr˙mslofti­ en ÷ll ÷nnur l÷nd heimsins samanlagt. V÷xtur Ý KÝna er ■vÝ svakalegur, en er samt ekki einsdŠmi ■vÝ Indland siglir n˙ fram ß ljˇshra­a og brßtt ver­a Indverjar fleiri en KÝnverjar.

Me­fylgjandi teiknimynd sřnir ■rˇun mannfj÷lda frß upphafi tÝmatalsins til okkar daga. Algj÷r mannfj÷ldasprenging ver­ur ß 20. ÷ld. Einnig sřnir h˙n mannfj÷ldaspß nŠstu 30 ßra. LÝklegt er a­ um mi­ja ÷ldina muni mannkyni­ telja yfir nÝu milljar­a manna. Ůß er tali­ m÷gulegt a­ hŠgi ß mannfj÷ldaaukningunni og jafnvŠgi komist ß ■rˇunina. En ■a­ er hß­ nokkrum ■ßttum, s.s. a­ hŠgt ver­i a­ koma b÷ndum ß ˇtÝmabŠrar ■unganir og hŠgja ß aukningunni sem einkum ß sÚr sta­ Ý ■rˇunarrÝkjunum.


Mˇ­ir nßtt˙ra - Engin tilviljun

Fˇstur

Nßtt˙ran er stˇrfenglegt samofi­ gangverk ˇteljandi ˇlÝkra ■rß­a. SÝbreytilegt og undurfagurt kraftaverk.áMannkyni­ er hluti af nßtt˙runni. Ůa­ sem mannkyni­ skapar er hluti af nßtt˙runni.

Mˇ­ir nßtt˙ra hefur engar tilfinningar en nßtt˙ran kallar samt fram kr÷ftugar tilfinningar hjß m÷nnum. Hvort sem um er a­ rŠ­a hryllilegar hamfarir e­a fßga­a fegur­, bregst ma­urinn vi­ me­ tßrum e­a trega, von e­a vonleysi. Nßtt˙ruhamfarir leysa ˙r lŠ­ingi grÝ­armikla orku og snerta lÝf manna. Er ■a­ ■essi orka sem framkallar tilfinningar e­a er ■a­ a­dßunin og ˇttinn vi­ augljˇsa yfirbur­ina?

Nßtt˙ran spyr ekki um a­stŠ­ur ß J÷r­inni, nÚ hjß m÷nnunum, breytingar Ý nßtt˙runni gerast ˇhß­ ■vÝ hvort ■Šr hafi ßhrif ß mannkyni­ e­a ekki. Nßtt˙ran tekur ■vÝ ekkert tillit til mannsins. H˙n er sjßlfstŠ­ og sŠkir ekki um framkvŠmda- nÚ fer­aleyfi. L÷gmßlum nßtt˙runnar breytir mannkyni­ ekki en ÷rl÷g mannkynsins eru Ý h÷ndum nßtt˙runnar.

Action = Reaction. Reaction = Action. Atbur­ir Ý nßtt˙runni hafa aflei­ingar Ý f÷r me­ sÚr og orsakast af ÷­rum atbur­um. Nßtt˙ran og lÝfrÝki Jar­arinnar er samsett eftir nßkvŠmum fyrirmŠlum efnafrŠ­innar. Ekkert gerist fyrir tilviljun Ý nßtt˙runni. Allt sem fŠ­ist, lifir, ■roskast og deyr er hluti af ■eim flˇkna vef sem nßtt˙ran spinnur dag og nˇtt, ßri­ um kring um aldir alda. Allt hefur sinn tilgang.

Fer­alag mˇ­ur nßtt˙ru er langt Ý samanbur­i vi­ fer­alag mannsins. Breytingar gerast hŠgt og a­eins eftir a­ langir efnafrŠ­ilegir ferlar ■rˇast Ý a­stŠ­um sem nßtt˙ran hefur skapa­. Mˇ­ur nßtt˙ru liggur heldur ekkert ß. H˙n mun lifa mannkyni­ af. H˙n ■arf ekki ß okkur a­ halda en vi­ ■urfum ß henni a­ halda.

Ma­urinn er ung dřrategund en einst÷k. ┴ stuttum tÝma hefur manninum tekist a­ ■rˇa me­ sÚr vitsmuni. Og segja mß a­ ma­urinn sÚ ■vÝ undantekningin sem sannar regluna um tilviljanir Ý nßtt˙runni. Vitsmunir mannanna geta Ý raun framkalla­ tilviljanir e­a teki­ ßkvar­anir sem eru andstŠ­ar grunnhv÷tum og ■vÝ Ý mˇtst÷­u vi­ upprunalegan tilgang tegundarinnar. Vitsmunir eru ßstŠ­a ■ess a­ mennirnir hafa alltaf val hvort ■eir fylgja sÝnum hv÷tum e­a vinna gegn ■eim. Engin dřrategund hefur endurhugsa­ tilveru sÝna jafnoft og ß svo stuttum tÝma, lÝkt og ma­urinn gerir Ý sÝfellu.

Ínnur dřr efast ekki lÝkt og ma­urinn gerir og hafa ekki frelsi til vitrŠnnar hugsunar, heldur taka ßkvar­anir sÝnar samkvŠmt me­fŠddum grunnhv÷tum. LÝf dřra sn˙ast um a­ uppfylla grunn■arfir ßn ■ess a­ vitsmunir komi ■ar nokku­ vi­. Dřr hafa a­ ■essu leyti ekkert val og enga undakomulei­ frß hv÷tunum.

En felast mist÷k mannanna vegna yfirvofandi loftslagsvanda Ý notkun ß vitsmunum. Frelsinu til a­ velja? Eru ■a­ gj÷r­ir manna sem eru a­ breyta nßtt˙runni ß ˇafturkrŠfan hßtt? Hefur valfresli mannanna gert ■a­ a­ verkum a­ nßtt˙ran mun ska­ast svo ekki ver­ur aftur sn˙i­? Hver var ■ß tilgangurinn me­ fŠ­ingu mannsins? En mun mˇ­ir nßtt˙ra ■ß ekki lifa ßfram? J˙ lÝklega og J÷r­in er ekki Ý hŠttu. En mannkyni­ gŠti hinsvegar veri­ Ý hŠttu.

Ma­urinn hefur lengi vilja­ drottna yfir J÷r­inni og hefur aldrei vilja­ vi­urkenna vanmßtt sinn gangvart mˇ­ur nßtt˙ru. Er ■a­ vandamßli­ sem mannkyni­ stendur frammi fyrir? Hefur mannkyni­ sagt mˇ­ur nßtt˙ru ˇvinnanlegt strÝ­ ß hendur?

Spurningin er ekki lengur um hvort og hve mikil ßhrif hlřnun Jar­ar hefur ß mannkyni­ og lÝfrÝki Jar­arinnar. Spurningin er hversu skjˇtt mannkyni­ nŠr a­ breg­ast vi­ til a­ takmarka ■ann ska­a sem af hlřnuninni mun hljˇtast.

N˙ ■urfum vi­ a­ vakna ■vÝ nßtt˙ran ß a­ njˇta vafans. Vi­ eigum ekki annarra kosta v÷l. N˙ ver­ur ma­urinn a­ sanna tilgang sinn og sn˙a vi­ ■rˇuninni, taka upp lifna­ Ý sßtt og samlyndi vi­ mˇ­ur nßtt˙ru og stu­la a­ nřju jafnvŠgi hÚr ß J÷r­inni.


Ë■Šgilegur sannleikur

An Inconvenient Truth

Heimildarmyndin An Inconvenient Truth, Ë■Šgilegur sannleikur eftir Al Gore, sem einu sinni var nŠsti forseti BandarÝkjanna, eins og hann kynnir sjßlfan sig Ý myndinni, er eitt mikilvŠgasta framlagi­ Ý umrŠ­unni um hlřnun Jar­ar.

Ůegar myndin var frumsřnd mß segja a­ umrŠ­an hafi stokki­ uppß stŠrra svi­ og innÝ almenna umrŠ­u, sÚrstaklega Ý BandarÝkjunum. Al Gore byggir me­ myndinni mikilvŠga br˙ ß milli vÝsindanna, stjˇrnmßlamanna og almennings og myndin ver­ur ■vÝ ÷flugt ßkall um vi­br÷g­ umheimsins vi­ loftslagsvßnni.

Myndin hlaut Ëskarsver­laun sem heimildarmynd ßrsins 2007 og er bygg­ upp Ý kringum vel svi­ssettan og myndrŠnan fyrirlestur sem Gore hefur flutt vÝ­a um heim sÝ­ustu ßrin. ١ a­ myndin sÚ a­eins tveggja ßra g÷mul er miki­ af ■eirri myrku framtÝ­arsřn sem ■ar er sett fram n˙ ■egar or­in a­ veruleika. Nßnast allt sem ■ar birtist hefur veri­ sta­fest me­ vÝsindalegum rannsˇknum og skřrslum, n˙ sÝ­ast risaskřrslu Loftslagsnefndar Sameinu­u ■jˇ­anna.

Myndin lřsir lÝka vel mannfj÷lda■rˇuninni sem or­i­ hefur, sÚrstaklega eftir seinni heimstyrj÷ld, en ß ■essum r˙mlega 60 ßrum hefur mannfj÷ldi aukist ˙r 2 millj÷r­um Ý r˙mlega 6 milljar­a og um mi­ja ÷ldina er lÝklegt a­ mannkyni­ telji um 9 milljar­a manna. Ůetta tengist beint aukningu koltvÝoxÝ­s Ý andr˙msloftinu, grÝ­arlegri tŠknibyltingu sÝ­ustu ßratuga og ■eim breytingum ß loftslaginu sem Ý daglegu tali eru nefnd grˇ­urh˙saßhrif.

Framsetning upplřsinga Ý myndinni er me­ ■eim hŠtti a­ mj÷g au­velt er a­ skilja flˇknar vÝsindalegar ni­urst÷­ur og rannsˇknir. Myndin Štti ■vÝ a­ opna augu margra fyrir ■eim vandamßlum sem mannkyni­ stendur frammi fyrir vegna loftslagsbreytinga sem or­i­ hafa af mannav÷ldum.

═ myndinni lřsir Gore ■eirri sko­un sinni a­ framtÝ­ Jar­arinnar og samfÚlag mannanna sÚ Ý h˙fi ef ekkert ver­ur a­hafst og fŠrir fyrir ■vÝ sterk r÷k. Hann segir ■a­ si­fer­islega skyldu manna, ekki sÝst stjˇrnmßlamanna, a­ breg­ast vi­ n˙na og sn˙a vi­ bla­inu. Hann lřsir ■vÝ hvernig hann fÚkk Ý raun a­ skyggnast innÝ framtÝ­ina sem hßskˇlanemi, en kennari hans, Dr. Roger Revelle, var frumherji Ý mŠlingum ß koltvÝsřringi Ý andr˙msloftinu og skynja­i hŠttuna framundan.

Ůrautsegja Gore hefur sÝ­an veri­ einst÷k, en Ý raun byrja­i hann a­ benda ß vandamßli­ fyrir tugum ßra sÝ­an, m.a. fyrir ■ingnefndum BandarÝkja■ings, en tala­i jafnan fyrir daufum eyrum. Ůßverandi forseti BandarÝkjanna, George Bush eldri, kalla­i hann Ý rŠ­um ß opinberum vettvangi geggja­an villitr˙armann.

Al Gore birtist Ý myndinni sem einar­ur og sannur barßttuma­ur fyrir bŠttum heimi og sřnir hli­ ß sÚr sem er athyglisver­, sÚrstaklega Ý ljˇsi ■ess a­ hann er Ý raun "hreinrŠkta­ur" bandarÝskur stjˇrnmßlama­ur, en fa­ir hans var ÷ldungadeildar■ingma­ur Ý Washington. Persˇnuleg reynsla hans vegna bÝlslyss sonar vakti hann til vitundar um hva­ skiptir virkilega mßli Ý lÝfinu.

Ůa­ sem er lÝka ßhugavert a­ velta fyrir sÚr, Ý ljˇsi ■ess a­ Al Gore "tapa­i" forsetakj÷ri Ý BandarÝkjunum ßri­ 2000, hva­ hef­i gerst ef hann hef­i or­i­ forseti. LÝklega hef­i hann komist eitthva­ ßfram me­ barßttu sÝna fyrir bŠttri umhverfisvitund innan stjˇrnarinnar. En er vÝst a­ hann hef­i fari­ ■ß lei­ sem hann fer hÚr?áHef­i stjˇrnmßlaumhverfi­ Ý Washington leyft honum ■a­? Hef­i mßli­ kannski daga­ uppi enn einu sinni? Var ■a­ kannski lßn Ý ˇlßni a­ Gore nß­i ekki kj÷ri svo bo­skapurinn kŠmi fram me­ ■essum hŠtti? Hann segir a­ eftir kosningakl˙­ri­ hafi hann vakna­ til vitundar, byrja­ uppß nřtt og nß­ a­ skynja hi­ stˇra samhengi hlutanna.

En af hverju eru upplřsingar ■Šr sem fram koma Ý myndinni kalla­ar ˇ■Šgilegur sannleikur? Hvers vegna eru ■Šr ekki taldar tr˙ver­ugar af stjˇrnv÷ldum Ý BandarÝkjunum? Hvers vegna breg­ast stjˇrnv÷ld ekki vi­ vßnni strax? Hvers vegna hefur upplřsingum um loftslagsbreytingar Ýtreka­ veri­ breytt af launu­um vÝsindam÷nnum ß vegum BandarÝkjastjˇrnar og sannleikanum hagrŠtt? Hva­a hagsmuni hafa stjˇrnv÷ld af ■vÝ a­ rÚttar upplřsingar komi ekki fram?

Al Gore bendir ß m÷rg dŠmi ■ess a­ olÝui­na­urinn hafi me­ skipulegum hŠtti ■agga­ ni­ur Ý ■eim sem vildu leggja fram ■essar upplřsingar og ■rřsihˇpar ß vegum olÝufyrirtŠkja Ýtreka­ grafi­ undan umrŠ­unni me­ ÷llum tiltŠkum rß­um, m.a. m˙tugrei­slum. Hann bendir Ý ■essu sambandi ß a­ "■a­ er erfitt a­ fß mann til a­ skilja eitthva­, ef laun hans eru hß­ ■vÝ a­ hann skilji ■a­ ekki."

═ lok myndarinnar fjallar Gore um lei­ir til ˙rbˇta og hann lřsir ■vÝ a­ Ý raun eigum vi­ ÷ll nau­synleg tŠki og ■ekkjum ■Šr hugmyndir sem vi­ ■urfum til a­ sn˙a ■rˇuninni vi­ og takast ß vi­ vandamßli­. Hann segir: "We have everything we need but, say perhaps, political will. But do you know what? In America, political will is a renewable resource." Vi­ h÷fum allt sem vi­ ■urfum nema, kannski, pˇlitÝskan vilja. En viti­i hva­?á═ BandarÝkjunum er pˇlitÝskur vilji endurnřjanlegt hrßefni.

Ljˇst er a­ mikil barßtta er framundan til a­ koma Ý veg fyrir ˇafturkrŠfar breytingar ß lÝfrÝki og vistkerfi Jar­arinnar. Hva­ stjˇrnmßlin Ý BandarÝkjunum var­a ■ß hlřtur ■a­ a­ vekja bjartsřni a­ bŠ­i Hillary Clinton og Barak Obama eru vel me­vitu­ um vandamßli­, meira a­ segja John McCain er ß margan hßtt umhverfisvŠnn kostur, ■ˇ hann sÚ afleitur ß ÷­rum svi­um.


Iceland Warming

J÷r­in

Veri­ velkomin ß ■etta vefsvŠ­i sem Úg vil tileinka einu mikilvŠgasta vi­fangsefni samtÝmans, hlřnun Jar­ar e­a Global Warming. HÚr ver­a řmsar huglei­ingar og vangaveltur en einnig ßhugaver­ir tenglar vÝtt og breitt um heiminn. M÷rgum spurningum er enn ˇsvara­ ■rßtt fyrir a­ Ýtarlegar rannsˇknir hafi veri­ ger­ar um ßhrif hnattrŠnnar hlřnunar ß ve­urfar, umhverfi, grˇ­ur, uppskeru, stŠr­ j÷kla, sjßvarhŠ­ og dřralÝf ß J÷r­inni.á

Ni­urst÷­ur vi­urkenndra rannsˇkna eru samhljˇ­a um a­ stˇrfelldar breytingar eru a­ ver­a ß loftslagi Jar­arinnar. Breytingar sem munu gera ■a­ a­ verkum a­ skilyr­i fyrir lÝfi ß J÷r­inni versna. LÝfsgŠ­um mannkyns hrakar og ef ekki ver­ur brug­ist vi­ me­ ßbyrgum og afgerandi hŠtti, gŠti fari­ svo a­ mannkyni­ eigi ekki ÷ruggt athvarf Ý framtÝ­inni.á

Heimili mannkyns, J÷r­in, eina heimili ■ess er ■vÝ Ý hŠttu. Breg­ast ver­ur strax vi­ ■vÝ ljˇst er a­ allt daglegt amstur og lÝfsgŠ­akapphlaup er til einskis hß­ ef illa fer fyrir ■vÝ samfÚlagi manna sem n˙ byggir J÷r­ina.

Flestir eru n˙ sammßla um a­ loftslagsvß er yfirvofandi og vaxandi vandamßl um heim allan. Umhverfismßl eru ■vÝ or­in a­ einu helsta vi­fangsefni stjˇrnmßlanna. Mßlaflokkur sem lengi hefur tilheyrt ■eim sem veri­ hafa ß vinstri vŠng stjˇrnmßla. Mßlaflokkur sem hefur ■ˇtt "mj˙kur" og oft veri­ stillt upp sem andstŠ­u gegn hinum "h÷r­u" kapÝtalÝsku hagkerfum. En grŠnt umhverfisvŠnt hagkerfi ■arf alls ekki a­ vera andstŠ­ingur kapitalisma.

Enn eru samt allmargir sem efast um tr˙ver­uleika og sannleiksgildi ■eirra al■jˇ­legu rannsˇkna sem framkvŠmdar hafa veri­, m.a. af Loftslagsnefnd Sameinu­u ■jˇ­anna. HÚrátil hli­ar mß nßlgast skřrslu nefndarinnar, undir tenglinum Climate Change Synthesis Report, en skřrslan samanstendur af ni­urst÷­um ■˙sundum vÝsindamanna um allan heim.

═ ■essari umrŠ­u er mikilvŠgt a­ horfa ß hi­ stˇra samhengi hlutanna og ■vÝ kunna sumar spurninganna a­ virka fjarstŠ­ukenndar og sv÷rin fjarlŠg, en Ý ■essu mßli sem og ÷­rum er ■ekkingin lykillinn. Fordˇmalaus umrŠ­a, frŠ­sla og traust ß vÝsindalegum sta­reyndum eru forsendur ßrangurs. ŮvÝ meira sem vi­ vitum um umhverfi­ og nßtt˙runa, ■vÝ rei­ub˙nari erum vi­ til a­ taka upplřstar ßkvar­anir.á

Vi­ ver­um ■vÝ a­ byrja snemma og umhverfisfrŠ­i Štti a­ vera kennd samhli­a lÝffrŠ­i og landafrŠ­i Ý grunnskˇlum. ŮvÝ fyrr sem vi­ lŠrum a­ meta og skilja umhverfi­ og ■a­ fur­uverk sem nßtt˙ran er, ■vÝ fyrr mun almenn hugarfarsbreyting geta ßtt sÚr sta­. En h˙n er nau­synleg til a­ nß samst÷­u umhvernig breg­ast skuli vi­.á

Hugarfarsbreyting er ■a­ sem ■arf til ■ess a­ sn˙a ■rˇuninni vi­. Virkileg hugarfarsbreyting ver­ur ekki nema me­ mikilli frŠ­slu um hugsanlegar aflei­ingar loftslagsbreytinga og hlřnunar Jar­ar. VÝ­tŠk ■ekkingarsk÷pun og ■rˇunarvinna um nřtt grŠnt hagkerfi ■arf einnig a­ fara fram og ver­a Ý forgangi Ý framtÝ­arsřn samfÚlaga, fyrirtŠkja, stofnana og heimila.

En hver eiga vi­br÷g­in a­ vera vi­ ■eim umhverfisska­a og loftslagsvß sem hlřnun Jar­ar mun hafa Ý f÷r me­ sÚr? Hver ver­a ßhrif loftslagsbreytinganna ß ═slandi? Hver ver­a ßhrifin ß daglegt lÝf ═slendinga? Ver­a ■au fremur efnahagsleg en landfrŠ­i-, umhverfis- e­a ve­urfarsleg? N˙ ■egar hafa olÝuver­ og ßbur­arver­ hŠkka­ sem haft hefur hagrŠn ßhrif hÚr ß landi og bein ßhrif ß fjßrmßl heimilanna. Mun landi­ sjßlft breytast, fj÷rur fŠrast og fj÷r­um fj÷lga? Hvar munu strendur ═slands liggja um mi­ja 21. ÷ldina?

Kannski finnum vi­ hÚr einhver sv÷r vi­ ■essum spurningum en lÝklega koma jafnhar­an upp nřjar og krefjandi spurningar. ╔g hvet alla sem ßhuga hafa a­ gera athugasemdir vi­ greinar e­a senda mÚr spennandi tengla og pistla um ■etta ÷grandi mßlefni.


Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband